Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

ons vaderland is Keuchenius, die om zijn ernstige waarschuwingen door de overgroote meerderheid van de beschaafden en de denkers als den vriend der Atjehers voorgesteld en door de liberale pers gehoond en beschimpt werd, door de lijdensgeschiedenis van den Atjeh-oorlog gerechtvaardigd.

Had men zijn waarschuwing maar opgevolgd. Tal van menschenlevens zou gespaard zijn; terwijl de militaire uitgaven door den rampzaligen en ongelukkigen oorlog niet, in den tijd van bijna 30 jaren, met ongeveer 500 niillioen of per jaar met ongeveer 18 millioen gulden vermeerderd zouden zijn geworden.

Het is van algemeene bekendheid, dat Fransen van de Putte — overigens één der beste en uitneinendste koloniale specialiteiten, die ons land geteld heeft, en wiens overlijden in 1902 ook door onze partij betreurd werd — middelijkerwijze ons dien gedachten oorlog heeft bezorgd. Trouwens, hij zelf heeft dit nimmer ontkend. Als Minister van Koloniën verzond hij den 19en Febr. 1873 het beruchte telegram aan den Gouverneur-Generaal Loudon, waarbij dezen Landvoogd last werd gegeven om „eene krachtige zeemacht" — nota bene, terwijl slechts 6 oorlogschepen, in zeer treurigen toestand verkeerende, waren aangewezen — „naar Atjeh te zenden om te vragen opheldering en rekenschap van de dubbelzinnige en verraderlijke handeling"; en in de zitting van de Tweede Kamer van 29 Juni 1874 heeft hij zich de Minister genoemd, „die den oorlog heeft begonnen

Intusschen had diezelfde man in 1890 den treurigen moed om van Keuchenius te beweren dat deze meer geschikt was voor doleereii dan voor gouverneereii, eene brutaliteit, waarvoor hij door den heer De Savornin Lohman werd terechtgewezen niet de eenvoudige maar veelzeggende herinnering aan liet heldere inzicht en den scherpen blik, waarvan de heer Keuchenius bij liet uitbreken van den Atjeh-krijg zoo treffende blijken had gegeven. ')

Maar... was die oorlog, hoewel lichtvaardig en onvoorbereid ondernomen zoo ongeveer op de manier als Napoleon III den kamp met Duitschland was begonnen, op den duur wel te vermijden?

1) Jhr. Mr. A. 1'\ de Savornin Lohman is nog een korten tijd lid van Ce Eerste Kamer geweest: van Juni 1S92 tot Januari 1891.

Sluiten