Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

lieden, waarbij er echter zijn die in twee- of drie-ploegenstelsel werken, evenals de glasblazers, bierbrouwers, werklieden in de aardappelmeel-en meelfabrieken, olieslagerijen en rijstpelmolens. Behalve bij de diamantbewerkers komen evenwel in al de genoemde vakken afwijkingen van dezen arbeidsduur voor, meestal in bepaalde jaargetijden, waardoor de „norm niet slechts wankel wordt gesteld, maar dikwijls veel ongunstiger norm in 't leven wordt geroepen, een toestand die verergert in de bedrijven, waar bij ziekte van sommige arbeiders geen werkkrachten worden aangesteld, doch den anderen eenvoudig meer werk wordt opgedragen.

Een tweede kleine groep vormen zij in wier beroep een elfurigo arbeidsdag regel is, ofschoon uitzonderingen aan de nrde van den dag zijn. Zoo werken de distillateurs te Rotterdam 11 uur per dag, doch die te Schiedam wel tot 14 uur; verschillende groepen Gemeentewerklieden in ettelijke gemeenten zijn dagelijks 11 a 12 uur aan hun werk gebonden, zoo b.v. te Arnhem, Leiden, Wormerveer en Zutphen; de grondwerkers te 's Gravenhage werken 11 uur per dag; zoo ook de h o u tbe( v e r) wer k e r s in den kleinhandel te Dordrecht, alsmede te Rotterdam; de lood- en zink wer kers, behalve des zomers te Leeuwarden, waar zij 12 uur werken; en de Lompenbewerkers, die echter ook wel langer arbeidsduur kennen. Een typisch voorbeeld van de moeielijkheid van classificeering levert de arbeidstijd der metaalbewerkers. Slechts 9 van de 19 afdeelingen vermeldden een „normalen" arbeidsdag van 11 uur. In de overige afdeelingen wordt, hetzij weieens korter, hetzij veel langer gewerkt. Alleen de kinderen werken in den regel 11 uur. Het veelvuldige overwerk voor volwassenen maakt van elke norm feitelijk een sinecure. Dit komt in deze groep zeer sterk uit bij de burgersmeden, die vaak ontzettend lange arbeidsdagen hebben. Het feit dat op eenige modelfabrieken, zooals bij Stork en Dikkers te Hengelo 97a uur> te Grouw 10 uur, en in eenige fabrieken te Haarlem. YVeesp en Koog-Zaandijk 9VS a 10 uur per dag gewerkt wordt, bewijst afdoende de mogelijkheid van korter arbeidsduur in dit beroep.

De opzichters werken gewoonlijk ongeveer 11 uur, behalve te Amsterdam waar hun arbeidsduur 10 uur per dag is. In de schoenfabricage te Rotterdam wordt van den 11-urigen arbeidsdag zelden afgeweken; bij de sigarenmakers en tabakbewerkers is dit echter maar al te dikwijls het geval. Weliswaar werken op de fabrieken de mannen gewoonlijk 10^ a 11 uur, doch gebrek aan controle op den huisarbeid maakte ook hier een vaste opgave onmogelijk. Na de dagtaak vangt het huiswerk aan, waarbij vrouwen en kinderen „assisteeren" tot aanvulling van het veelal schamele dagloon. De ergerlijke gevallen uit Rhenen en Kampen werpen op deze toestanden een schel licht. Bij de steenbakkers wordt de 11-urige arbeidsdag door

Sluiten