Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

EERSTE HOOFDSTUK.

Iets over Leiders en Leiding.

Er hebben zich, eer Troelstra van den strijd hoofdzakelijk een personenkwestie trachtte te maken, in de S. D. A. V. eenige gewichtige principieele geschillen voorgedaan, tot de bespreking waarvan wij thans overgaan.

N Het hoofdstuk waarin Troelstra zijnerzijds deze zaken behandelt

, draagt den veelzeggenden titel: „Een strijd om de Leiding". Zoo inderdaad heeft Troelstra elk meer belangrijk meeningsverschil steeds opgevat. Hij riep dat men hem zijn positie in de partij misgunde. Hij stelde ieder oogenblik de vertrouwenskwestie. Hij klaagde dat men hem verdringen wilde. Wat werkelijk een debat over beginselen, wat dus hoogstens een strijd over de leiding was, verschijnt in zijn „individualistische" beschouwing als een strijd om de leiding. En daarmee verschijnen zij die met Troelstra van meening verschillen, als de belagers van Troelstra. Tegen zijn belagers roept hij de massa der partijgenooten te hulp. Op welke wijze en met welke middelen, zal het vervolg dezes doen uitkomen.

Er is iets in de positie van iederen politieken leider dat hem in verzoeking brengt deze taktiek toetepassen. De aanwezigheid van afwijkende inzichten is voor een leider reeds niet plezierig of ten minste niet gemakkelijk. Het stelt hooge eischen aan zijn zelfbeheersching, aan zijn belangeloosheid, aan zijn edelmoedigheid. Een middel om zijn wil doortedrijven heeft de bij uitstek populaire persoon steeds bij de hand: zijn populariteit zelve. Hij behoeft maar te spreken van zijn bedreigde positie, te verklaren dat eenige strijd „om de leiding" gaat, en hij heeft zijn zaak voor het grootste deel reeds gewonnen.

Zie hier een bekende waarheid, zoo oud als de geschiedenis die van leiders verhaalt. Een afwijkende meening niet met argumenten alleen te weerleggen, maar ook met zijn gezag te verslaan, is een bijna overmachtige verleiding gebleken voor velen die gezag bezaten. Mocht iets tegen den zin van den leider worden besloten, dan is dit eenigszins een vermindering van zijn gezag, althans schijnbaar of voor het oogenblik. Ook buiten persoonlijke heerschz'ucht, tegenzij van vele krachtige persoonlijkheden, kan het als een ernstig bezwaar worden gevoeld door voorgangers die zich bewustzijn enkel het belang van de

Sluiten