Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

kommissie was eenstemmig tot de slotsom gekomen dat het gebeuren moest ')• Wij zullen straks hare argumenten hooren.

Wat wij eerst willen vaststellen is dat Troelstra bij de genoemde vorige gelegenheid deze eischen in het program had willen behouden — indien niet precies zoo geformuleerd, dan toch wat het principe betreft. Onze bedoeling is niet hem een verwijt te maken van deze verandering Maar wij moeten doen uitkomen dat zij inderdaad heeft plaats gehad, te meer omdat men deze waarheid in de brochure „In zake Partijleiding" niet vindt.

Troelstra begon in de laatste helft van November 1901 een reeks van (3) artikelen, waarin voornamelijk opgetreden werd tegen beschouwingen van Gorter in den Nieuwen Tijd van September over buitenlandsche agrarische programma's. Kortheidshalve spreken wij hier alleen over den aanhef en het slot van deze stukken, zooals ze afgedrukt staan onder Troelstra's bijlagen.

De aanhef is een citaat uit Troelstra's laatste rede op het verkiezingskongres 1901 over het betrokken program:

„Wijziging van kleinigheden tot wegneming van misverstand is mogelijk, zeer zeker. Maar dat onze partij niet onverschillig zou staan tegenover de uitbuiting van den pachter door den grondkapitalist en niet zou wachten (met grond uitgifte door de gemeente) tot koöperatie mogelijk was, daarop vertrouwde spr. volkomen".

Met het herhalen van deze woorden aan het hoofd van zijn artikelen kan Troelstra alleen bedoeld hebben, dat aan het bestreden program niets te veranderen zouden zijn dan kleinigheden.

Het slot van deze artikelen bevat iets dergelijks, nl. de voorstelling dat de geschilpunten van weinig of geen gewicht zijn geweest. Merkwaardig zijn ook de laatste woorden:

„Wij, die als dagelijksch strijdorgaan der Partij mede tot taak hebben, het evenwicht te bewaren tusschen de eischen der theorie en de behoeften der praktijk, twijfelen geen oogenblik of, waar de kritiek, op dit program uitgeoefend, ons eene nuttige aansporing is geweest, om ons dieper in de zaak in te denken, ook de gansche Partij uit de te wachten debatten, vooral voor haar algemeen theoretisch inzicht, veel profijt zal kunnen trekken, wat dan allereerst aan het wel wat onbesuisde, doch uitstekend bedoelde optreden van Gorter zal te danken zijn." (bl. 122, Brochure).

Nota genomen van deze laatste verklaring, die men overwege bij den later zoo dikwijls, ook door Troelstra's jongere garde gestelden eisch, dat de mannen „van de theorie" zich liever niet met de taktiek moesten bemoeien, ontbreekt wederom aan deze zinsnede de erkenning dat het „dagelijksch strijdorgaan" het bedoelde evenwicht in den beginne vooral hierdoor heeft willen bewaren, dat het met al zijn kracht tegen de theoretische betoogen van Gorter te velde trok, en

1) In de commissie hebben zitting gehad: Troelslra, Tak, Vliegen,Melchers en Gorter. Het zesde lid, Kalsbeek, was door ziekte verhinderd.

2

Sluiten