Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

staking zal van het program onzer aktie worden geschrapt — maar nu doen we een beroep op de beste liberale instinkten en tradites om deze schandelijke rechtsverkrachting uit het Nederlandsche wetboek te weren : dan. meenen we, had zijn interpellatie misschien het beoogde effekt kunnen hebben en zou wellicht uitstel van behandeling verkregen zijn geworden.

Maar Troelstra kon zoo niet spreken. Dat hij het niet kon, is zijn schuld niet; de beweging buiten de Kamer werd door anderen geleid. Toch moet als een groote fout worden gerekend dat Troelstra in de Kamer het onmogelijke heeft beproefd. Aannemende dat hij krachtige en ernstige pogingen heeft gedaan om Komitee en Spoormannen tot zijn veranderd inzicht te brengen — een inzicht dat zeker met goede redenen te verdedigen is geweest — had hij óf als onafhankelijk hoofdredakteur zijn eigen weg moeten gaan, desnoods tegen den zin van het Partijbestuur, öf geen interpellaties houden en artikelen schrijven die niet strookten met de houding van zijn Partij die bij de beweging was aangesloten. Dit laatste deed hij en kwam daardoor in een reddeloos scheeve positie tegenover de vijanden van alle richtingen. Scheever nog werd zijn positie hierdoor dat Troelstra, die de beweging niet losliet welke hij verkeerd achtte, tegelijk ook in het Volk de beweging zoo goed mogelijk moest vertegenwoordigen en steunen. Zoo kwam hij er toe nog in de kourant van 10 Maart hoog op te geven van haar kracht, zoo ook, op 17 Maart de reeds half verslagen spoorwegarbeiders te prikkelen tot ekonomische staking, welke aansporing hij 25 Maart herhaalde. Troelstra vervolgt :

„d. Ik heb, zoodra het scheen dat die behandeling lang genoeg zou uitblijven om den tegenstand tegen de wetten in een gewone agitatie tot zijn recht te doen komen, in de vergadering van hoofdbesturen gedaan wat met behoud van de bestaande beweging mogelijk was, om den waarborg te verkrijgen dat niet onnoodig en lichtzinnig de werkstaking zou worden geproklameerd.''

Hier hebben we o.i. een der zwakste punten van Troelstra's verdediging. Men moet uit dit gezegde evenals uit het gezegde onder a. (zie boven), opmaken dat Troelstra een staking, hetzij dan als dwang of protest, alleen geicild heeft wanneer de tijd gemankeerd zou hebben voor een „gewone agitatie". Doch dit is strijdig met het feit dat de motie van 20 Februari, zeker niet tegen den zin van Troelstra aangenomen, met staking dreigde toen de ontwerpen nog niet waren ingediend en dus nog minder van de wijze van behandeling iets bekend was. In het \olk heeft hij zonder voorbehoud het besluit van de vergadering van dien datum gesteund. Het bijzondere was juist dat thans een nieuw strijdmiddel, op 31 Januari ingevoerd, als een middel gebruikt zou worden voor „gewone agitatie'. — Overigens hooren wij hier Troelstra onze vorige opmerking bevestigen: hij heeft een beweging willen „behouden" die hij niet meer vertrouwde en die hij op een dwaalweg achtte. Dit maakte zijn bemoeiing in de beweging onduidelijk en verwarrend, buiten de beweging dubbelzinnig.

Sluiten