Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

zelfstandig optreedt, en anderen moet kunnen leiden, maar die ook de voorhanden kennis kritisch en principieel toetst en ze door eigen onderzoek uitbreidt. Welnu, de opleiding voor die eerste breede groep moet het lager onderwijs geven en afsluiten, zoo algemeen ontwikkeld als practisch. Voor de opleiding van de tweede, kleinere groep moet de middelbare school dienst doen, evenzoo in het dubbele karakter van algemeen ontwikkelend en technisch onderwijs. En eindelijk voor de derde en kleinste groep moet het hooger onderwijs de vereischte opleiding ten beste geven, maar dan ook evenzoo intellectueel als technisch. Wel degelijk alzoo eene opleiding in drie geledingen, maar niet enkel gradueel onderscheiden, alsof het eene tot het andere opleidde. Het onderscheid ligt hierin, dat het lager onderwijs voor het persoonlijke leven en arbeiden bekwaamt, ook zonder te bekwamen tot het dirigeeren van andere personen; dat het middelbaar onderwijs bovendien bekwaamt tot het dirigeeren van anderen, maar slechts als vrucht van het nadenken van wat anderen vonden; en dat alleen het hooger onderwijs niet alleen het zich persoonlijk bekwamen voor het leven en den arbeid en het dirigeeren daarbij van anderen beoogt, maar ook zelve de juistheid van de daarbij geldende regels toetst en de daarvoor noodige kennis door een eigen onderzoek vermeerdert. Zoo opgevat, moet de gewone werkman worden voldoende gevormd door wat we noemen de lagere school, met inbegrip van de ambachtsschool; moet wie zelfstandig dirigeerend op zal treden in de onderscheiden maatschappelijke kringen, worden opgeleid door het middelbaar onderwijs, en moet wie niet alleen zelfstandig, maar ook wetenschappelijk de kennis doorgronden en vermeerderen zal, gevormd worden door het hooger onderwijs."

Bij de beoordeeling van 't bovenstaande, moet echter zooals de Minister in zijn antwoord op het Verslag van het afdeelingsonderzoek opmerkt (aldaar bladz. 11) niet uit het oog worden verloren, „dat dit betoog uitsluitend strekte om de uitlichting van de Polytechnische School uit de wet op het middelbaar onderwijs te rechtvaardigen, en allerminst bedoelde de beteekenis van het geleverde schema op het onderwijs in al zijn vertakkingen uit te breiden."

Bij Koninklijke boodschap van 19 September 1903 is bij de Tweede Kamer ingediend een ontwerp van wet tot wijziging en aanvulling der wet tot regeling van het middelbaar onderwijs (Gedr. St. 1903— 1904 n°. 64). Volgens dit ontwerp zal het middelbaar onderwijs worden onderscheiden in algemeen middelbaar onderwijs en middel-

Sluiten