Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

het op zijn beurt — en op zijn eigenaardige wijze! —behartigen van een volksbelang, 't particulier initiatief in den waan gebracht, dat, nu de staat er voor zorgde, de zaak in goede handen was; ergo — den belangstellenden burger niets anders overbleef dan .... toekijken. — Zoodoende keert men langs een omweg naar de leer van den staat-voorzienigheid terug. En 't merkwaardigste is, dat menig zich noemend socialist de gemeenschap in die noodlottige richting voortdrijft, ofschoon van die zijde consequenter ware, 't daarheen te sturen, dat de individu, steeds meer zelfstandig, steeds meer aan innerlijke tucht gewend, in toewijding zijn heil zocht, aan uitbreiding en bevestiging van 't sociaal erfdeel zijn persoonlijkheid ten offer bracht. —

Geen wetenschappelijk-geschoolde, geen denkend wezen haast, zonder reformatorischen aanleg. „There is something rotten in the State" fluisteren wij allen, op een gegeven oogenblik, den treurspeldichter na. Hoe die krankte te genezen? Daarover verschillen wij. Maar op één punt zijn wij 't eens. Hebben wij n.1. na gedane diagnose, de o. i reddende formule vastgesteld, onveranderlijk zoeken wij die formule aan het Staatsgezag op te dringen.

Wie bekommert zich, in de eerste plaats, om de zedelijke verheffing der massa? De een of andere droomer wellicht! Wij kennen slechts één onfeilbaar middel om de massa geestelijk vooruit te doen gaan. En dat middel is: macht over haar te krijgen. Niet de macht der suggestie, der overredende rede, maar de macht der systematiseerende, reglementeerende, alles over één kam scherende wet.

Niet zoozeer op 't ontkiemen van geestelijk leven, op 't produceeren van sociale energie stellen wij prijs als wel op letterdienst. 't Is of wij er aan wanhoopten ooit met de — waarom zoo beperkte? — duw en stuwkracht van 't particulier initiatief te kunnen reageeren tegen 't karakterlooze in en om ons. 't Is of wij 't zedelijk gebod onuitvoerbaar achtten zonder tusschenkomst van 't staatsgezag, 't Is of wij geen levens-

Sluiten