Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

bewogen, waarop eigenlijk de invloed gegrond was, dien hij op menschen van geheel verschillend karakter uitoefende, welke middelen hij gebruikte, om dien invloed zoovele jaren lang te behouden: naar dit alles mogen wij gissen, weten doen wij het niet.

Ook te zijnen opzichte gevoelen wij met spijt het gebrek onzer letterkunde aan gedenkschriften, zooals Frankrijk vooral, maar ook Engeland, er in onafzienbaren overvloed bezit, aan brieven over huiselijke en bijzondere aangelegenheden, vertrouwelijk geschreven, waarin zich het karakter van den mensch het helderst afspiegelt. Zooals de meeste staatslieden der republiek, zoo staat ook Oldenbarnevelt ons niet als mensch, slechts als staatsman voor oogen. En hoe onvolkomen dan nog! Wij weten, dat hij door zijn invloed allen beheerschte, dat hij elke belangrijke resolutie, voorbereidde, ter tafel bracht, aanbeval, doordreef. Maar verlangen wij bijzonderheden te weten, met eigen oogen, als het ware,hem aan het werk te zien, dan worden wij alweer teleurgesteld. Wat zouden wij niet willen (missen voor een werk van zijn hand, soortgelijk aan de Oeconomies van Sully! — Slaan wij de registers op der resolutiën van de Staten van Holland, nergens vinden wij een blijk van zijn invloed. Besluit volgt op besluit, maar van de discussie geen woord. Onze staatsgeschiedenis draagt nog den sluier, dien de regenten der republiek gewoon waren over hun beraadslaging te werpen. Toen van Meteren in 1599 zijn geschiedenis had uitgegeven, werd hij bij de Staten-Generaal ter verantwoording geroepen, en gevraagd, „wie hem gesubministreerd hadde, 't geen in Haarlieder vergaderinghe is gepasseerd" '). Zoo geheimzinnig waakten de Staten steeds tegen het verbreiden van wat er bij hen omging. De Groot merkt ergens op, dat vreemdelingen, die zijn geschiedverhaal lezen, zich zouden kunnen verwonderen, zoo weinig te bespeuren van Oldenbarnevelt's bemoeiing met het staatsbestuur, dien zij toch bij geruchte als boven allen invloedrijk kennen. Maar, zegt hij, dit ligt aan den aard van het Nederlandsche regeeringsstelsel. In een volksregeering zijn de volksleiders, in een alleenheersching 's vorsten dienaars als zoodanig bekend: en in alles wat er belangrijks beraamd en verricht wordt, erkent een ieder hun werk. Maar in de republiek der Vereenigde Nederlanden geschiedt alles op naam der Staten; en te vermelden wie in hun vergaderingen woordvoerders en leidslieden zijn, zou

1) Uit de Resolutie der Staten-Generaal, in de Bijvoegsels op Wagenaar, lXe deel, bli. 3.

Sluiten