Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

trent de godsdienstige verdeeldheden, uit naijver op Guise, zich aan het hoofd der tegenpartij stelden. Tusschen beide dobberde de volksmenigte; zij was katholiek en verlangde de hereeniging van allen in de moederkerk, zij wilde die des noods met eenig geweld doorzetten, maar had daarvoor niet alles veil, vrede, welvaart, en onafhankelijkheid. Van zulke gezindheid was ook de regeering der drie broeders, die elkander in dien tijd opvolgden, Frans II, Karei IX, Hendrik III, en in het bijzonder de Koningin-moeder, Katharina de Medicis, die doorgaans op de regeering een overwegenden invloed uitoefende^ Bevreesd voor de hoofden der beide uiterste partijen, zocht zij den een door den ander te bedwingen, en zoo over allen te heerschen. Maar om tweeërlei dweepzucht in toom te houden werd krachtiger hand vereischt dan die in dit diep bewogen tijdvak Frankrijk bestuurde. In plaats van boven de partijen te staan, slingerde de regeering heen en weder tusschen beide. Niet in staat, om de telkens opnieuw uitbrekende godsdienstoorlogen te verhinderen, bleef haar niets over dan de keus der partij, die zij zou volgen) Meestal beheerscht door de katholieke hartstochten, gaf zij toch somwijlen aan den aandrang der Hugenootsche grooten toe. Tot een verdelging der ketterij, zooals Philips bedoeld had, en waartoe hij meer dan eens zijn medewerking aanbood, kwam het niet. De oude naijver tegen Spanje, door geen vredesverdrag, door geen vorstenhuwelijk uit te dooven, sprak somwijlen luider dan de ijver voor het geloof. Eens zelfs, in het gedenkwaardige jaar 1572, was Koning Karei IX zoo goed als gewonnen voor de plannen van Coligni, den aanvoerder der Hugenoten. Niets minder werd er bedoeld dan een verbond met Engeland, door een huwelijk van 's Konings broeder, den ook bij ons bekenden hertog van Anjou, met Koningin Elisabeth, en dan gemeenschappelijke bevrijding der door Alva verdrukte Nederlanden. Reeds was Bergen in Henegouwen door Lodewijk van Nassau, met medewerking der Hugenoten, bemachtigd, gansch Holland en Zeeland, op het sein der inneming van Den Briel, in opstand, al de Nederlanden beroerd door de invordering van den tienden penning. Nooit was het gevaar van een EngelschFranschen aanval geduchter geweest voor de Spaansche heerschappij dan op dat oogenblik. Maar de Guises en hun partijgenooten, verschrikt van den invloed, dien Coligni op den Koning uitoefende, riepen den dollen geloofsijver der Parijzenaars te hulp, en de Bartholomeüsnacht verschoof voor lang de vijandelijke plannen der Fransche regeering tegen Spanje, en haar verbintenis

Sluiten