Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

wien geloofsijver en wraakzucht met een heidensch welgevallen in tyrannen-moord samenwerkten, den moordenaar van Guise verraderlijk ombracht. Stervend erkende deze den Koning van Navarre voor zijn wettigen opvolger, en vermaande hem tevens de ketterij af te zweren en den godsdienst van het Fransehe volk te omhelzen.

Welk een verandering in zoo weinig maanden! Zou zij Philips schaden of voordeelig zijn? Wie kon het voorzien? Wel had thans Hendrik IV recht op de kroon, maar zon een ketter ze kunnen bemachtigen? In zijn plaats erkende de Ligue zijn hoogbejaarden oom, den kardinaal van Bourbon, als Koning; doch deze sedert den moord van Blois een gevangene, had buitendien, reeds den voet in het graf. Zijn dood, die spoedig volgde, en die toen reeds als nabij te voorzien was, opende den strijd om de troonopvolging opnieuw. Als Hendrik van Navarre, de ketter, werd afgewezen, wie zou dan den troon beklimmen? Er waren er zooveel die er aanspraak op maakten: Mayenne; de zoon des vermoorden Guise, de hertog van Lotharingen, de hertog van Savoye. Niet een van hen had onbetwist recht, niet een was machtig genoeg om de kroon te bemachtigen en tegen de overigen te verdedigen. Maar achter hen trad Philips van Spanje op, als handhaver der rechten van de Infante Isabella, zijn dochter; en zijn macht gaf klem aan een aanspraak, die ook op zich zelve niet ongegrond was. De Infante was geboren uit de zuster der drie laatste Koningen;/ zonder de Salische wet, die de vrouwen van de opvolging uitsloot, was zij de naaste om haar ooms op te volgen. En die Salische wet, voor eeuwen met geweld ingevoerd, zou die thans niet wijken voor den drang der omstandigheden? Meer dan twintig jaar geleden had de oom der drie Guises, de kardinaal van Lotharingen, reeds aan de Spaansche ministers voorgespiegeld, dat, als de Koning van Frankrijk en zijn broeders kinderloos kwamen te sterven, de Infante aanspraak op de kroon zou kunnen maken; de Salische wet, (had hij er bijgevoegd) waarvan zooveel gesproken wordt, is maar kortswijl, en de beletsels , die zij in - den weg stelt, zouden de Spaansche wapenen licht te boven komen ')• De omstandigheden hadden twintig jaar lang de gewenschte gelegenheid niet geopend, maar Philips had niet uit het

1) „La loi salique, dont on parle, est une plaisanterie, et les armes aplaniraient les diflicultés qu'elle oppose." — Brief van Alva aan Philips, 1 November 1567, bij Gachard, Corresp. de Philippe II, t. I, p. 593.

K

Sluiten