Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

signeerden hun producten aan handelshuizen, veelal ook aan de N. H. M. tegen rentelooze voorschotten. De Regeering stelde eenigen tijd de goederen, voorzien van een certificaat van Nederlandschen oorsprong, op Java vrij van rechten, tot eindelijk, ten gevolge van het protest van Engeland, dat in die vrijstelling terecht een schending zag van art. 2. van het tractaat van 17 Maart 1824, met 1 Juni 1836 de Nederlandsche katoenen en wollen stoffen aan een inkomend recht van 12'/. pet. onderworpen werden. Welke gevolgen heeft nu die hulp van de N. H. M. voor de katoenindustrie gehad? Dezelfde, die we bij het protectionisme steeds ontmoeten: achteloosheid, onkunde, sleur. Geen opvoedende kracht gaat er van het protectionisme uit; een beschermde industrie is een achterljjke industrie. Tot 1836 had men in Twente slechts twee groote' katoenspinnerijen, de in 1829 door den heer Hofkes opgerichte en die van 1833, gedreven door een naamlooze vennootschap „de Enschedesche Katoenspinnerij". Omstreeks dien tijd werd de stoombleekerjj te Goor opgericht en de sterken] voor katoenen garens te Nij verdal, maar over het algemeen ontwikkelde de industrie zich langzaam, vooral van 1836 tot 1844. Steunend op de N. H. M., verzuimden de fabrikanten zich beter te doen inlichten omtrent den smaak der Javaansche afnemers, en verwaarloosden zij de productie van fijnere artikelen voor die markt.

In Nederland, waar de bescherming gering was, wisten zij te concurreeren. Eerst toen het stelsel van vrijheid ook in ons land zegevierde, is de katoennijverheid met reuzenschreden vooruitgegaan, en konden we ook in Indië den strijd niet Engeland op industrieel gebied volhouden. Yele fabrikanten weigerden, zich naar de eischen van den nieuwen tjjd te voegen, zoodat zij hun kapitalen liever in effecten dan in fabrieken belegden; vele kooplieden werden afkeerig van den handel met al zijn moeiten en teleurstellingen en vonden het gemakkelijker zonder arbeid een zeker inkomen te genieten, zoodat enorme bedragen belegd werden in de leeningen, die vooral in deze eeuw door verschillende landen, gewesten en steden gesloten werden.

Sluiten