Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

De twee door den paus aangestelde en door deze bul opnieuw in hun ambt bevestigde en hooggeprezen heksenbeulen hebben een alom bekend schandwerk geschreven, genaamd „De Heksenkamer". De uitdrukkelijk door den Heiligen Stoel gevolmachtigde en als 't ware boven alle bisschoppen en geestelijken van Duitschland verheven inquisiteurs overtreffen daarin in domme dolzinnigheid, viesheid en wreedheid alles, wat ik nog over het onderwerp heb aangehaald. Als inleiding tot hun werk prijkt terecht de vermelde pauselijke bul benevens een goedkeuring van eenige professoren der katholieke universiteit van Keulen. Gedurende eeuwen hebben dergelijke werken gegolden als te bevatten de zuivere leer der Kerk; de schrijvers waren allen gezaghebbende priesters, en de Kerk, die er zoo vlug bij was, om hen te verdoemen en te doen verbranden, die omtrent allerlei duistere en spitvondige geloofskwesties een afwijkende meening waren toegedaan, zij heeft eeuwen laten voorbijgaan, zonder die schrijvers lastig te vallen; integendeel, hun werken prijkten terecht meestal met de hoogste kerkelijke goedkeuringen; zij deden trouwens niets anders dan de leer der pausen weergeven.

Tegenwoordig geeft een vertelsel over spoken en heksen, behalve bij kleine en groote kinderen, slechts aanleiding tot scherts en vroolijkheid; maar er was een tijd, dat bij het hooren der beschuldiging te kunnen heksen, iemand de vrees om het hart sloeg. En niet zonder reden, want voor tienduizenden is die beschuldiging het begin geweest van ontzettende marteling, gevolgd door den dood op het schavot. Ik heb het gruwelijk schouwspel eener foltering weergegeven, maar in het werk van Von Hoensbroech kan men van nog erger martelingen lezen.

Om er eenig denkbeeld van te geven, aan hoevelen het aan paus en Kerk te wijten heksengeloof het leven heeft gekost, doe ik een paar aanhalingen uit evengenoemd werk.

De kanunnik Parano, inquisiteur voor Sicilië, een bekend en bevoegd schrijver, zegt tot lof der inquisitie o.a. ook het volgende:

„Men mag niet vergeten, hoe verdienstelijk de inquisitie zich heeft gemaakt door het menschdom te verlossen van eene groote menigte heksen; want in anderhalve eeuw zijn door haar in Spanje, Italië J) en Duitschland minstens 30.000 heksen verbrand".

Het zijn in die landen en in dien tijd maar 30.000 slachtoffers, maar welk naamloos leed hebben die 30.000 veelal ellendige, arme vrouwen geleden; en hoevelen hebben daarbij in den kerker erger geleden dan den dood op het schavot of den brandstapel.

') Het is opmerkelijk dat ook in Italië veel heksen zijn verbrand en schier geen ketters; en toch is zulks zeer begrijpelijk. Heks werd men ondanks zich zelf, terwijl men meer naar verkiezing al of niet openlijk ketter werd, en zoo dicht bij Rome zal de vrees de ketters wel in toom gehouden hebben. —

Sluiten