Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

inquisiteurs dien man als ketter veroordeelden en hem in geval van onboetvaardigheid den wereldlijken arm overlieten". (Dit wil meestal zeggen: levend deden verbranden).

Bij den overvloed van aangehaalde bewijzen, dat in zake den heksenwaan vooral de Kerk de schuldige is, kan nog het volgende worden gevoegd: Het vermaarde Concilie van Trente heeft jarenlang zitting gehouden in den tijd, toen de heksenbrandstapels op last van de pauselijke inquisiteurs als 't ware dagelijks ergens opvlamden. Christus' Stedehouder met de opvolgers der apostelen hebben zich met alles beziggehouden, maar zij hebben geen woord van blaam geuit over het gruwelijk vermoorden van onschuldigen, dat gedurig op hun last en als 't ware onder hun oogen plaats had.

En toch is de Kerk onschuldig 1

Vandaag zijn er toovenaars noch heksen meer, zou men meenen; maar dan vergist men zich; de Kerk heeft die nog noodig, om de wandaden van vroegere eeuwen althans eenigszins te vergoelijken. Het is wel waar, dat een verstandig, nuchter mensch die duivelskunsten evenmin te zien krijgt als mirakelen, maar toch komen ze voor, voor wie goedgeloovig is of gemakkelijk te foppen. Een bevriend theologant vertelde onlangs aan schrijver dezes, dat in China de duivel zich nog zeer dikwijls vertoont meestal in de gedaante van een zwarten hond. De toekomstige priester moet dat natuurlijk van zijn professoren hebben geleerd. Een ander vriend, een Fransch pater, zond mij een boekje — „Oü en est le Spiritisme — waarin men leest, dat sommige duivelskunsten in Amerika dagelijks voorkomende feiten zijn\ bijv. dat door toedoen des duivels een potlood gansche vellen papier of boeken volschrijft.

De dwaling van vroeger dwingt de Kerk nog heden dezelfde dwaling, zij het ook tot éèn duizendste gereduceerd, vol te houden. Zij kan, na al het gebeurde, toch niet meer erkennen, dat er geen heksen zijn. Men moet dan ook zien, met welke voldoening Katholieke bladen nu en dan melding maken van spiritistische séances, die dan de interventie van Satan doen veronderstellen. Ik geloof dat een normaal, omzichtig en zeer wantrouwend mensch die duivelskunsten niet te zien kan krijgen. Ook ongeloovige geleerden hebben ze wel gezien, zegt men. Het kan zijn, en^ik zal zeker niet beweren dat transcendente verschijnselen onbestaanbaar zijn; maar als men al oud geworden is, en ondanks ook wel eens aangewende moeite nooit eenig verschijnsel van dien aard heeft mogen zien niet alleen, maar ook nooit in eigen kringen zelfs van verre iets heel betrouwbaars daaromtrent vernomen heeft, dan wordt men op dat gebied wel wat sceptisch, en gaat men zich afvragen, of bij de naar het schijnt veelal in schemerduister genomen proeven de geleerde gasten mogelijk minder wantrouwend

Sluiten