Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

en voorzichtig waren, dan de waard sluw en handig, en of onder die zeldzame geleerde gasten misschien ook wel eens een oolijkerd heeft kunnen schuilen; vooral als men daarbij bedenkt, dat nog slechts enkele eeuwen geleden schier alle geleerden aan het toen zoo algemeen voorkomende heksen en tooveien geloofden.

Men weet welke ongelooflijke toeren een bekwaam goochelaar kan uitvoeren, en reeds zoo dikwijls zijn spiritisten ontmaskerd, na geruimen tijd de menschen met hun kunsten verbaasd te hebben. Zij, die het geloof aan bovennatuurlijk spiritisme trachten te verbreiden, beweren thans dan ook, dat de echte mediums ook zeer dikwijls bedrog plegen; zoodoende zorgen die apostelen er voor, dat aan de fopperij nooit voor goed een einde kan worden gemaakt ; want wordt een medium of zijn impressario betrapt, dan bewijst zulks immers nog niets tegen diens vroegere kunsten.

En stel eens dat het waarnemen van onverklaarbare verschijnselen niet het gevolg was van dwaling, hallucinatie of bedrog, dan zou zulks alleen nog maar bewijzen, dat bij levende of levenlooze schepselen nog geheel onbekende krachten of eigenschappen aanwezig zijn. Had tweehonderd jaar geleden iemand de mogelijkheid verondersteld, dat men, aan den wal staande, zou spreken inet de bemanning van een schip honderden mijlen ver in zee, dan zou daarbij toch wel de meest optimistische progressist de schouders hebben opgehaald.

Indien God ons boven en buiten de natuurorde bestaande verhoudingen wil bekend maken, dan kunnen wij er ons gerust op verlaten, dat Hij dat niet zal beproeven, door in half duister uitgehaalde spiritistenkunsten, of door peuterwerk als de zoogenaamde wonderen van Lourdes en van Marpingen.

In de vorige artikelen heb ik getracht door aanhalingen uit het werk van Von Hoensbroech het bewijs te leveren, dat paus en Kerk geen goddelijke instellingen kunnen zijn en dat er redenen bestaan om de geloovigen omtrent hun geschiedenis onkundig te houden. De lezer zal mij zeker toegeven, dat boeken als het bovengenoemde door de geestelijkheid zeer terecht als voor haar invloed zeer slecht mogen genoemd worden.

Maar het spreekt wel van zelf, dat een instelling als de katholieke Kerk, die in elk geval de christelijke zedeleer, zij het ook soms ontaard, tot grondslag heeft, in den loop der eeuwen ook ontzaglijk veel goeds heeft tot stand gebracht. Maar dat de Roomsche Kerk als zoodanig beschaving en welvaart niet bevorderd heeft, bewijst de inferioriteit, over het algemeen genomen, van de Roomsche landen tegenover de protestantsche. Als men daarop wijst, dan wordt wel eens geantwoord: Dat dankt het protestantisme aan wat het nog heeft ovei gehouden van het katholiek geloof; en dit is zeer juist: Het verwierp veel van het speciaal

Sluiten