Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

HOOFDSTUK XVI.

Vóór 1795 geen algemeene schoolwetgeving. — Schets van het onderwijs in de middeleeuwen — Karei V en Philips II als wetgevers op onderwijsgebied. — De Hervorming — Gunstige staat van het onderwijs in de 17de eeuw. — DE DENKER over het onderwijs in de 18de eeuw. — Een kijkje in de oude school. — DE MENSCHENVRIEND van 1788 over het onderwijs in het algemeen. — Oprichting van schoolfondsen.

Vóór 1795 was er van een algemeene schoolwetgeving in ons land geen sprake: het provincialisme stond die in den weg. De zorg voor het onderwijs was overgelaten aan de provinciën, de stedelijke besturen en de ambachtsheeren.

Vóór de Hervorming had de Kerk in zake onderwijs een groot gezag. Tijdens de Republiek der Zeven Geüniëerde Provinciën hebben verschillende Hervormde synoden pogingen aangewend om het gezag over de school in handen tc krijgen: de Staten hielden wat zij bezaten. Soms weigerden de Staten de besluiten der synoden te bekrachtigen, soms hechtten zij er, „behoudens de regten van Staten, Edelen en Magistraten", hun zegel aan. In het algemeen kan men zeggen, dat de synoden meer verzochten dan bevolen. Alleen het catechetisch onderricht werd door de synoden geregeld.

Vaak stellen we ons de Batavieren en Friezen te ruw en te onbeschaafd voor. We weten uit de geschiedenis, dat Claudius Civilis het Latijn kon lezen en schrijven. Het schijnt, dat de Romeinen in de nabijheid van Leiden een school hadden gesticht om de jeugd in hun taal en zeden te onderwijzen.

Sluiten