Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Het bedoelde hoofdstuk is getiteld „Du pedantisme". „Over schoolvosserij".

Nadat Montaigne eerst heeft opgemerkt, dat met schoolvossen altijd in tooneelspelen de draak gestoken wordt en dat dit wel hierin zijn oorzaak vindt, dat velen wel boekenkennis bezitten, maar niet wezenlijk geleerd mogen genoemd worden, en dit weer tengevolge heeft, dat ook hun leerlingen het niet verder brengen, gaat hij aldus voort:

„Ik geloof, dat dit kwaad ontstaat door de verkeerde manier, waarop zij zich aan de wetenschap wijden; en door de wijze waarop wij zijn onderwezen, is het geen wonder, dat noch scholieren noch meesters er bekwamer door worden, ofschoon ze zich knapper maken. Waarlijk de zorg en de geldelijke opofferingen onzer vaders dienen slechts om ons hoofd met wetenschap te meubileeren; oordeel en deugd, dat komt er niet op aan. Roep het volk toe van een voorbijganger: wat is dat een knap man, en van een ander, wat is dat een braaf man, ge kunt er van verzekerd zijn, dat zij den eersten zullen aankijken en hem hun eerbied bewijzen. Etmocht nog wel een derde uitroep bij: O, die stomkoppen! Wij vragen graag: „Kent hij Grieksch of Latijn ? schrijft hij in verzen of in proza?" maar achterwegen blijft de vraag — en deze is toch alleen van belang — of hij beter of verstandiger is geworden. Men moest onderzoeken, wie beter geleerd is, niet wie het meest geleerd is.

„Wij werken alleen, om het geheugen te vullen en wij laten verstand en gemoed leeg. Juist zooals de vogels soms graankorrels gaan zoeken, en ze in hun bek meedragen, zonder ze te proeven, om een bekvol aan hun jongen te brengen ; zoo gaan onze schoolvossen de boeken plunderen en de verzamelde wetenschap leggen ze op het eind van hun lippen, alleen om die er weer af te werpen en te strooien in den wind. Maar zou de dwaasheid mij niet hetzelfde kunnen verwijten ? Wanneer ik in boeken en uitspraken iets vind, wat mij behaagt, plaats ook ik het in mijn verhandelingen. Niet echter om ze daar te bewaren, want ik heb er geen bewaarplaats voor, maar om ze hier over te brengen. Ze zijn dan ook hier in geen enkel opzicht meer mijn eigendom, dan op de plaats, waar deze uitspraken vroeger stonden : wij zijn naar mijn meening slechts geleerd door de tegenwoordige kennis, niet dooide vroegere, even weinig als door de toekomstige."

Montaigne wil met het bovenstaande zeggen, dat slechts de

Sluiten