Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

paste opmerkzaamheid aanhooren, als hij hen kort en duidelijk aan hun plicht herinnert.

Maar — zoo verkeerd het is, te lang bij een zaak te verwijlen, het is evenzeer af te keuren, velerlei achter elkander te behandelen. De ervaring leert, dat de kinderen dan aan niets een behoorlijke opmerkzaamheid wijden. Zij vliegen van het eene naar het andere en zijn geen oogenblik goed bij een zaak.

Daarenboven heeft een dergelijke vluchtigheid ten gevolge, dat er een weerzin in studie ontstaat, want de kinderen zijn het eerste vergeten, als zij het laatste leeren en niets is verderfelijker, dan de ondervinding, dat men een geruimen tijd is bezig geweest, zonder iets te hebben geleerd. Het bewustzijn iets te kennen en te kunnen is een spoorslag tot vernieuwde vlijt en opmerkzaamheid.

Wanneer de kinderen zelfstandig iets moeten verrichten, behooren zij dit onder toezicht der onderwijzers te doen, want anders zijn zij al te licht geneigd, zich met andere dingen bezig te houden.

Voor twee dingen moet nog worden gezorgd, om van behoorlijke opmerkzaamheid bij het onderwijs verzekerd te zijn. Voor het eerste moet worden gezorgd bij het schoolonderwijs en voor het laatste bij de privaatlessen.

Bij het schoolonderwijs mogen de klassen niet te groot zijn. Gr oote klassen zijn een beletsel, om de kinderen opmerkzaam het onder* wijs te doen volgen.

Bij het privaatonderwijs is het verkeerd, slechts één kind tegel ij k onderwijs te geven. Minstens twee of drie kinderen moeten gelijktijdig worden onderwezen.

Voor twee zaken moet, volgens Francke, zooals wij boven schreven, allereerst worden gezorgd: voor opmerkzaamheid en voor ervaring.

Wat verstaat Francke onder ervaring? Ervaring is voor hem dat geheel van ondervindingen, die levenswijsheid, welke wij gewoonlijk eerst aantreffen bij menschen van gevorderde jaren en die de jeugd meestal mist. De meeste menschen worden eerst door schade en schande wijs, moeten eerst zeer bittere ondervindingen hebben opgedaan, vóór ze weten, wat ze te doen en te laten hebben. Toch heeft Francke volkomen gelijk, als hij er op aandringt, de kinderen reeds van jongs af wijsheid te doen putten uit anderer fouten en uit anderer beleidvol optreden: niet

Sluiten