Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Franschen en 400 Unterwalders lieten het leven. Vele ouderlooze kinderen zwierven als gevolg van dezen hopeloozen kamp verlaten en zonder huisvesting rond. Voor die allen zou P. onderwijzer, vader en moeder worden tegelijkertijd.

Alleen vergezeld van een huishoudster betrok hij het verlaten Urselinenklooster te Stanz. „Maar denk u mijn toestand — ik alleen; geheel van alle hulpmiddelen der opvoeding ontbloot; ik alleen — hoofdopzichter, betaalmeester, huisknecht en bijna dienstmeid, onder onkunde en ziekten van allerlei aard. Het getal kinderen steeg langzamerhand tot tachtig, alle van ongelijken leeftijd, eenige met veel aanmatiging, andere bedelaarskinderen; alle met weinige uitzonderingen, geheel onwetend. Welk een taak hen te vormen, deze kinderen te ontwikkelen, welk een taak!"

Reeds te Stanz is P. er zich van bewust, dat de opvoeder moet trachten niet slechts te onderwijzgn, maar zoo mogelijk vormend op de kinderen te werken. Ongelukkig faalde het hem aan praktische bedrevenheid. Het onderwijs bestond hoofdzakelijk in voorspreken en naspreken. Omdat het hem onmogelijk was, al die tachtig kinderen gelijktijdig zelf te onderwijzen, plaatste hij de jongere, onervarene onder het toezicht der oudere, reeds wat ontwikkelde. De laatste kregen hun onderwijs van P. en moesten zelf de kleintjes onderwijzen.

Pestalozzi's gezondheid zou echter tegen het leven te Stanz op den duur niet zijn bestand geweest. De komst van het Oostenrijksche leger dwong hem naar Burgdorf te gaan, waar hij eerst gewoon onderwijzer werd en daarna met Kriisi en twee andere helpers een eigen inrichting van onderwijs opende, 1800. Daar verscheen het belangrijkste werk, dat P. over de opvoeding heeft geschreven: „Hoe Geertrui haar kinderen leert". 1801.

De inrichting te Burgdorf kreeg spoedig naam. De regeering gaf subsidie, maar ongelukkig moest P. in 1804 vertrekken, omdat het gebouw door het kantonnaal bestuur tot een ander doel werd bestemd. Na korten tijd een instituut te Buchsee te hebben geleid, opende hij in 1805 met zijn medehelpers een inrichting te Yverdun, die weldra Europeesche vermaardheid kreeg. Yverdun werd een pelgrimsoord, waarheen allen trokken, die meenden, dat het volk alleen uit zijn ellende kon worden opgeheven, door het op te voeden door onderwijs. Uit alle landen van Europa trokken de onderwijzers op, om de denkbeelden van P. in de practijk te zien verwezenlijken. In het jaar 1809 hielden behalve de onderwijzers

Sluiten