Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

jegens menschen, maar niet steeds loffelijke, doch vaak hoogst afkeuringswaardige. Dat de laatste verbeterd worden, is het meest noodzakelijke; maar ook de natuurkennis mag niet verwaai loosd worden, want anders bestaat er vrees voor dwaling dweperij en buitensporigheden van allerlei soort.

„Men moet derhalve bij het onderwijs twee hoofdrichtingen onderscheiden, de historische en de natuurwetenschappelijke. Tot de eeiste behoort niet alleen geschiedenis, maar ook taalkunde tot de laatste niet alleen natuurkennis, maar ook wiskunde.

„Reeds om het egoïsme tegen te werken, moeten menschelijke verhoudingen noodzakelijk het hoofdonderwijs van het geheele onderwijs vormen in e 1 ke s ch o o 1, die zich de vorming van den g e h e e 1 e n mensch ten doel stelt, dit geldt zoowel van het gymnasium als van de dorpsschool. De historische en philologische schoolstudiën hebben hierop betrekking en slechts in dit opzicht komt dezen een zeker overwicht toe."

H. hoewel eenzijdig propaganda makende voor een bepaalde theoiie, was toch in den grond een veelzijdige natuur — wij hebben ei ïeeds op gewezen, 'tls dan ook niet te verwonderen, dat hij door zijn onderwijs den kweekeling voor eenzijdigheid wenschte te behoeden. Volkomen juist was door hem opgemerkt, dat de ervaringen die de mensch opdoet, een ander karakter-dragen, dan de gezindheden die de omgang met menschen doet ontstaan. Het woord gezindheden dat H. zelf gebruikt wijst er reeds op, dat hier geen sprake van voorstellingen is. Dit paste echter niet in H.'s stelsel, want voorstellingen zijn volgens hem het primaire, en de gevoelens ontstaan slechts uit de voorstellingen. Het is daarom dat hij schrijft; de aanwezige voorstellingsmassa's ontstaan uit twee hoofdbronnen.

Met het oog op bovenstaande denkbeelden van H. kunnen wij ons begrijpen, dat zijn aanhangers voortdurend weer er protest tegen aanteekenen, als men hun geliefden meester intellectualisme verwijt. Hoe is het mogelijk: de man die duidelijker dan iemand anders op het hooge belang van den omgang en de daaiuit voortvloeiende gezindheden heeft gewezen, zou intellectualist zijn ?

Toch is het zoo: de psycholoog Herbart heeft den bekwamen paedagoog veel kwaad gedaan. Want die gezindheden zijn volgens H. slechts voorstellingen en het onderwijs moet die voorstellingen verbeteren, aanvullen en uitbreiden.

Sluiten