Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

toch bij onderzoek zal blijken er hemelsbreed van te verschillen.

„Merk allereerst op, dat wij bij lichamelijke beleedigingen en haar straffen de meest eenvoudige vormen van wangedrag met zijn gevolgen hebben. Ofschoon bij daden die rechtstreeks slechts lichamelijke uitwerkingen hebben, naar het gewone spraakgebruik de woorden goed en slecht niet op hun plaats zijn; moet toch ieder die de zaak goed onderzoekt toestemmen, dat zulke daden evenzeer in dezelfde rubrieken moeten gerangschikt worden als alle andere daden. Want alle theorieën van moraal van welke onderstellingen zij ook uitgaan, komen hierin overeen dat handelingen waarvan de gezamenlijke gevolgen onmiddellijk of middellijk, heilzaam zijn, goed worden genoemd; terwijl handelingen waarvan de gezamenlijke gevolgen, onmiddellijk of middellijk, schadelijk zijn slechte daden heeten. De maatstaf waarnaar alle menschen ten slotte handelingen beoordeelen is het geluk of de ellende die er uit voortvloeit."

„Let in de tweede plaats op den aard der straffen, waardoor deze lichamelijke overtredingen voorkomen worden. Straffen noemen wij ze bij gebrek aan een beter woord, want het zijn geen straffen in letterlijken zin. Het is geen kunstmatig en onnoodig berokkenen van pijn, maar het zijn eenvoudig de weldadige belemmeringen van handelingen die naar hun aard in strijd zijn met lichamelijk welzijn, zonder die belemmeringen zou het leven spoedig door lichamelijke beleedigingen vernietigd zijn. Het is juist het eigenaardige van deze straffen als wij ze zoo mogen noemen, dat ze eenvoudig de onvermijdelijke gevolgen zijn van de voorafgaande daden : zij zijn niets anders dan de onontkoombare reacties die door de acties van het kind zijn te voorschijn geroepen.

„Verder zij opgemerkt dat deze pijnlijke reacties evenredig zijn aan de overtredingen. Een klein ongeval brengt een geringe pijn te weeg, een meer ernstig ongeval een heviger pijn. Het is niet zoo ingericht dat een dreumes die over een drempel struikelt, meer zal lijden dan noodig is, om het nog voorzichtiger te maken dan het noodzakelijk lijden hem maken zal. Maar door zijn dagelijksche ervaring leert hij de grootere of kleinere straffen kennen die het gevolg van grootere of kleinere verkeerdheden zijn, en zich daarnaar gedragen.

„Ten slotte zij opgemerkt, dat deze natuurlijke reacties die op verkeerde daden van het kind volgen, onveranderlijk, onmiddellijk,

Sluiten