Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

De namen en waarden der lengtematen kunnen, met bijvoeging van het woord kubieke, als ruimtematen gebezigd worden. Derhalve: \)

M3 = kub. meter = kub. el [S]

dM8 = * decimeter = 0,001 M3 = kub. palm. |mS]

cMs = » centimeter = 0,000001 » = » duim. mMs = * millimeter = 0,000000001 „ = , streep. De stoffelijke ruimtematen zijn de halve DS, de dubbele S en de S. Zij worden uitsluitend voor het meten van hout gebruikt. De gedaante dezer maten is die van een rechthoekig houten raam, bestaande uit een grondstuk en twee loodrecht daarop geplaatste zijstukken, aan de bovenzode met een dekstuk vereenigd en aan de buitenzede elk van twee schoren voorzien. Elk zijstuk bevat in het midden een sleuf, een aanvang nemende 20 cM boven het grondstuk, in welke sleuf zich een lat beweegt, die door een schroef aan elk uiteinde op de vereischte hoogte gesteld kan worden. Op de buitenzijde van elk zijstuk is een in cM verdeelde maat. De deelstrepen worden aangeduid door een wijzer, die aan de beweegbare lat gehecht is en met de onderzijde daarvan in één vlak ligt.

De lengte der beweegbare lat is 3 M voor de halve DS, 2 M voor e dubbele S en 1 M voor de S. De hoogte van het raam is 167 cM voor de halve DS en 1 M voor de dubbele S en de S.

§ 88. De eenheid der inhoudsmaten is de liier2), die een inhoud heeft van één dM3. Verder heeft men als veelvouden een tienvoud, een honderdvoud en een duizendvoud, als deelen een tiende en een honderdste van den liter, zoodat men voor de inhoudsmaten, met inachtneming van de verkorte schrijfwijze en van de geoorloofde Nederlandsche benamingen, vindt:

VASTE LICHAMEN. VLOEISTOFFEN.

KL = kiloliter — 1000 liter = — =

HL = hectoliter = 100 , = mud = vat.

DL = decaliter =10 , = schepel = —

L = LITER = — kop = kan-

dL = deciliter =0,1 , = maatje = maatje.

cL = centüüer = 0,01 , = - = vingerhoed.

De stoffelijke inhoudsmaten voor vaste lichamen (droge waren) zijn de HL, de DL, de L en de dL met hun helften en tweevouden. Zij worden vervaardigd uit hout, uit geslagen of gegoten koper, geslagen of gegoten ijzer, of uit blik. Haar gedaante is die van een cilinder, waarvan de hoogte

1) DcTruïmtematen, die 1 DM, 1 HM, 1 KM en 1 MM tot zijden hebben, zijn weggelaten, omdat ze in de practijk niet gebruikt worden.

2) Uit het Grieksch lüra, welk woord in het Latijn o. a. door hbra

vertaald wordt. Bij de oude Romeinen nu had men een oliemaat en een

gewicht, die beide den naam van libra droegen.

Sluiten