Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

nagenoeg gelijk is aan de middellijn van het grondvlak. ') Ook mogen vervaardigd worden maten, uit duigen gekuipt. s)

De maat van 2 HL wordt uitsluitend gebruikt tot het meten van turf. Voor den groothandel in granen, zaden, boonen, erwten en soortgelijke waren is de ijzeren halve HL de eenig wettige maat. Deze moet voorzien zijn van brug, stijl en strijker. De koperen maten, strekkende om hoeveelheden graan af te wegen, en bekend onder den naam vankoornschalen, worden alleen vervaardigd van één L,vijf,twee en één dL. Haar gedaante is gelijk aan die der overige maten voor droge waren.

De stoffelijke inhoudsmaten voor vloeistoffen (nattewaren), ook wel vochtmaten genoemd, zijn de halve HL, verder de DL, de L en de dL met hun tweevouden en helften, alsmede de cL en zijn tweevoud. Zjj hebben een cilindrische gedaante en worden onderscheiden in lage en hooge vochtmaten.

Bij de lage vochtmaten is de hoogte gelijk aan de middellijn van het grondvlak. Hiervan is alleen uitgezonderd de halve HL, die uitsluitend tot het meten van olie dient; deze wordt van ijzer vervaardigd, met brug en stijl, en heeft een hoogte, die nagenoeg gelijk is aan de helft van de bodemmiddellijn.

Bij de hooge vochtmaten is de hoogte het dubbel van de middellijn van het grondvlak.

De vochtmaten worden, naar gelang van haar bestemming, vervaardigd van blik, koper, ijzer, tin, gedraaid hout, porselein, glas of aardewerk. Zij zijn meestal voorzien van een breeden stortrand met tuit.

§ 89. De eenheid der gewichten is ie gram.3) Haar duizendvoud, de kilogram, is het gewicht in het luchtledige van de kilogramme, die in het jaar 1799 in de staatsarchieven van Frankrijk als standaard neergelegd is (zie § 84). Deze standaard stelt het gewicht voor van één dM3 gedistilleerd water, gewogen in het luchtledige bij een temperatuur van 4° Celsius, 4) zoodat de gram het gewicht is van één cM3 water. De verschillende wettige gewichten, met de verkorte schrijfwijze en de geoorloofde Nederlandsche benamingen, zijn.

MG = myriagram — 10 kilogram.

KG = kilogram pond.

HG = hectogram =0,1 . = ons.

DG = decagram = 0,01 , = lood.

G = gram = wichtje.

1) Middellijn en hoogte zijn eerst nauwkeurig berekend in de onderstelling,

dat zij gelijk zijn. Daarna is de middellijn afgerond tot geheele mM, waarna de hoogte er bjj berekend en tot in halve mM afgerond is

2) Voor de geduigde houten maten van 2, 1 en ^ HL bestaat niet meer het

voorschrift, dat hoogte en bodemmiddellijn gelp moeten zijn. Zie o.a. § 93,

vraagstuk 434 en 435.

3; Uit het Grieksch gramma, een gewichtje, dat overeenkwam met 1,11

van de metrieke gram.

4) Bij deze temperatuur heeft het water zijn grootste dichtheid.

Sluiten