Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Oude vormen krijgen een nieuwe beteekenis, onwillekeurig, ongedacht, om eindelijk te niet te gaan. Het langst duren de vormen die de meeste levensvatbaarheid bezitten. De beeldrijke woorden, de „primitieve" symbolen, welke spontaan uit Christus' bewustzijn voortkwamen, zijn eeuwig omdat zij in een metaphoor zonder wetenschappelijk schijntje, een zuiver religieus gehalte bevatten, in staat om onophoudelijk en onder eindelooze interpretaties zich in het innerlijk leven zijner discipelen voort te planten. — Geldt hier dan het woord : niets houdt hier stand, niets dan de dood alleen ? Neen, want de eeuwige kern aller symbolen is „de religieuze werkelijkheid zelve, de processus vital, die de oneindige en eeuwige Geest schept."

Moeten vorm en substantie der dogmen alzoo onderscheiden worden, gescheiden worden kunnen die beiden nooit. Geen godsdienst zonder leer, geen vroomheid zonder gedachte 'I. En bovendien kan de wetenschap van den godsdienst (science religieuse) het individueele, subjectieve leven der vroomheid alleen nagaan in zijne continuïteit, namelijk zooals het zich doet kennen in de godsdienstige gemeenschap. Zoodoende erkent de geleerde in de traditie der gemeente een openbaringsvorm van de persoonlijke vroomheid, die zich uitte in het innerlijk leven der Kerk. Het is het voorrecht van het kritische Symbolisme, om in de lange steeds wisselende evolutie der vormen het blijvende levensbeginsel te mogen nawijzen en de keten der

l) Esquisse p. 404.

Sluiten