Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

deze voortdurend, dat elk denkbeeld bij het religieuze kennen wordt voorafgegaan door eene emotie, B. vindt die volgorde zeer onpsychologisch. Het mag eene enkele maal gebeuren, dat eene emotie aan een denkbeeld voorafgaat, meestal geeft juist een denkbeeld aanleiding tot emoties. ') Op dit punt — als op vele andere — tracht prof. Bois den Schrijver der „Théorie" op behendige wijze in tegenspraak met zichzelvente brengen. Deze tegenspraak is bij S. gemakkelijk te vinden, wat begrijpelijk wordt, wanneer men den bloemrijken stijl in aanmerking neemt.

In elk geval, in het actueele leven zijn de emoties nooit van de ideeën afgescheiden. Om de prioriteit te kunnen toekennen aan de emotie, moet S. dan ook zijne toevlucht nemen tot de oorsprongen, die niemand meer kan controleeren. Bovendien verwart deze „sensation" en „sentiment." Prof. Bois heeft als de ware volgorde leeren kennen: „idéé, sensation, idéé, sentiment." Vroomheid zonder idee is even onmogelijk als substantie zonder phenomeen, en hier keert de uitspraak: Das Ding an sich ist ein Unding, 2| zich tegen den schrijver, prof. Sabatier.

') Deze niet zeer vruchtbare discussie werd voortgezet door E. Gounelle, La Révélation et la Raison, 1895. Hij trachtte op dit punt een middenweg te vinden tusschen Sabatier en Bois, door een „conditionnement mutuel" aan te nemen tusschen emotie en denkbeeld. Hij verwijt S. dat deze Spencer's stelsel heeft toegepast in de theologie. Maar met de wijsgeerige grondstellingen van Bois is hij het ook niet eens. Hij ontwerpt eene „solidariteits"-theorie, welke echter niet tot de diepte van het S.—F. doordringt.

*) Zie boven. Rev. Chrét. 1893 I p. 322.

Sluiten