Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Maar cloor dit te zeggen gaf men aanleiding tot een onverkwikkelijken pennestrijd. Want hier deed zich een dergelijk probleem voor als bij de vraag: was was eerder, de kip of het ei?

Het gevolg was, dat prof. S. wegschool achter de kritiek van Kant: wij beginnen met indrukken te ontvangen; dan eerst ontstaan ideeën. Zeide men vervolgens: uw openbaringsbegrip is verkeerd; dan antwoordde S.: „Kant heeft mij bewezen dat alle openbaring alleen langs den weg van innerlijke religie ons eigendom wordt. Waarin deze bestaat heb ik geleerd van Schleiermacher, Benjamin Constant en Pascal." „Zeker afhankelijkheidsgevoel, „Dieu sensible au coeur," ziedaar de eigenlijke religie, de bron waaruit alle voorstellingen opwellen, van de eerste metaphoor tot het meestingewikkeldedenkbeeld der speculatieve theologie."

Gaan wij nu de verschillende momenten van het proces der religie rangschikken, dan vinden wij bij S. aangegeven: religieuze emotie (waarmee de vroomheid een aanvang neemt); religieus gevoel; eerste metaphoor: uitdrukkingswijze van den vromen mensch; dogma: ingewikkelde uitdrukkingswijze; theologisch idee: verklarende uitdrukkingswijze.

Al deze uitdrukkingen hebben gemeen, dat zij niet adeqaat zijn aan het object. De materie is: nescio quid divinum.

Wanneer ik mij niet adequaat uitdruk, kan dit daaraan liggen, dat ik een verkeerd denkbeeld van iets heb; 't kan ook daaraan liggen, dat ik een goed denkbeeld

Sluiten