Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

uitrusting voor den kruistocht te kunnen aan schaffen. Meestal leidde dit tot de vrijverklaring der hoorigen. II fait bon de vivre sous la crosse. Verder kwam het vaak voor, dat de heer niet uit den strijd wederkeerde, en dat daardoor de hoorige lieden feitelijk een vrijheid erlangden, die met een wettelijke gelijk stond. Ook godsdienstige gevoelens hebben vaak tot de vrijverklaring medegewerkt.

Nog in andere opzichten hadden de kruistochten grooten invloed op de ontwikkeling der dertiende-eeuwsche maatschappij. Zij, dienaar het Heilige Land trokken, leerden volken kennen, die op een hoogeren trap van beschaving stonden dan zij zelve. In het vaderland teruggekeerd, brachten zij behoeften mede, die zij ook hier bevredigen wilden. Dus breidde zich het verkeer met de landen aan de Middellandsche zee geleidelijk uit, en verrezen de koopsteden in de middeleeuwen aan den Rijn en in Vlaanderen.

Goederen uit den vreemde medegebracht, werden voortaan veelal ook in het vaderland vervaardigd.

Zoo werden nieuwe bedrijven en ambachten in het leven geroepen naast degene, die reeds onder den rook van het kasteel werden uitgeoefend.

De toenemende welvaart en verdeeling van

Sluiten