Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

In Duitschland hebben de groote steden der middeleeuwen door den dertigjarigen oorlog te veel geleden, dan dat zij zich na het sluiten van den vrede nog krachtig konden doen gelden.

En ook in Frankrijk en Engeland bestaat de oppermachtige stad niet meer; de macht der feodale heeren en steden is gebroken. De laatste zijn deelen van den eenheidsstaat geworden. Het particularisme is onderworpen aan het algemeen belang. De binnenlandsche veeten houden op, de stad als sterkte verliest haar beteekenis, het rijk wordt door grensvestingen verdedigd. De binnenlandsche handel concentreert zich in eenige markten, nu door de verbetering van en de meerdere veiligheid op de wegen het verkeer zich uitgebreid heeft.

Van overheidswege worden, zoowel in Engeland als in Frankrijk, de bronnen van welvaart opgespoord, die de nijverheid ook op het platteland kunnen doen bloeien. Men ontbiedt vreemdelingen, om de landgenooten nieuwe bedrijven te leeren. In de ledige uren en jaargetijden wordt de landbouwende stand aan het werk gezet, een krachtige huisindustrie wordt in het leven geroepen. Waar de regeeringen er vooral op uit zijn, goedkoope exportartikelen te laten vervaardigen, richten zij de nieuwe industrieën in de dorpen op.

Van zelf begint nu in vele steden de oude

Sluiten