Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

verdringen. En, „de handel, die eenmaal andere wegen heeft gekozen, komt zoo gemakkelijk niet weder op den ouden weg terug". •)

Daarbij kwamen de beroovingen der Barbarijsche Staten, waartegen geen krachtige vloot zich meer verzette. Zoo kromp de handel langzamerhand in. Bovendien was de koopman uit deze dagen niet meer die van een eeuw geleden. Hij miste, waarschijnlijk ten gevolge van den verslappenden invloed, dien de rijkdom op den duur uitoefent, het initiatief, de ondernemingsgeest, die nieuwe markten zoekt, zoo de oude verloren zijn gegaan. De Nederlandsche koopman trok zich, eincr het

1 ' o ö

tegen den wind, liever terug uit zaken en belegde

° o

zijn geld in fondsen. Nederland werd een land van renteniers, maar, dat volgt onvermijdelijk uit inkrimping van handel en nijverheid, ook van armen, van bedeelden, die nu door de renteniers onderhouden werden. Het aantal hofjes, weeshuizen, enz. nam sinds het midden der achttiende eeuw toe.

Men kan niet zeggen, dat de handel ooit weer op zijn oude hoogte gekomen is. De hoogleeraar Blok doet in het zesde deel van zijn groot werk voortdurend uitkomen, hoe angstig men den

l) Blok. — Geschiedenis van het Nederlandsche volk, deel VI, p. 107.

Sluiten