Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Het grootste gedeelte dezer laatsten verliet evenwel de stad, omdat het leven elders, in een andere stad of op het platteland goedkooper was. Zij trachtten zooveel mogelijk het noodzakelijke met het aangename te vereenigen, en vestigden bij voorkeur hün keuze op de gemeente, die door fraaie omstreken een bekoorlijk verblijf is. Was de samensmelting evenwel niet mogelijk, dan gaven veelal economische overwegingen den doorslag bij de bepaling der woonplaats. Vaak verhuisden de emigranten wederom naar elders, of trokken zij naar de stad terug, omdat zij zich in hun verwachtingen van hun vertrek bedrogen zagen, de bezuinigingen, die zij berekend hadden, niet verkregen waren, of wel nadeelen zich lieten gevoelen, die zij niet hadden voorzien.

Het verschil tusschen vestiging en vertrek, het vestigingsoverschot, was in de tijden, toen de sterfte de geboorte overtrof, van het grootste gewicht voor de vermeerdering der bevolking. Vandaar, dat de bevolking tot aan het midden der negentiende eeuw toe in tijdperken van welvaart snel accresseerde, in perioden van achteruitgang verminderde of althans niet toenam.

In de laatste helft der negentiende eeuw is de beteekenis van het vestigingsoverschot voor de vermeerdering van het zielental gewijzigd. De steeds grooter wordende geboortenoverschot-

Sluiten