Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

gedachten, die daarvan het gevolg kan zijn'). Hij begon weer poëzie-) te lezen cn geschiedenis, natuurkunde en chemie te bestudeeren. Kort na zijn komst in Cheltenham las hij Carlyle, door wien hij in een geheel andere gedachtensfeer werd binnengeleid; voorts Coleridge, Edwards, Emerson en enkele Duitsche philosophen en theologen, zooals Fichte en D. F. Strausz. Terwijl hij in Winchester zich weinig met intellectueele vraagstukken had ingelaten, kwam hij in Cheltenham in gedurige aanraking met het overal gewekte, frissche, godsdienstige leven, cn daardoor met de gewichtige vragen, die zulk eene beweging pleegt op te werpen. De stille werking van dit alles kon niet uitblijven.

Hoewel het zich denken laat, dat Robertson ondanks dit alles het Evangelisme was blijven beschouwen als de zuiverste formuIccring van het Christendom, zoo was dit toch in werkelijkheid niet langer het geval; wij zullen de sporen hiervan spoedig kunnen waarnemen.

Men kan niet ontkennen, dat Robertson, zonder bepaald op te houden evangelisch te zijn, wel eenigszins van de evangelische lijn afweek, toen hij de genoemde boeken las, en men zal deze studie wel moeten beschouwen als een bewijs, dat allerlei nieuwe vragen bij hem opkwamen, en het oude hem niet in alles bevredigde.

Ook zijne beschouwing van natuur en kunst, zooals deze uitkomt in zijne „lezingen over poëzie," was eene geheel andere, dan in die partij kon verstaan en gebillijkt worden. Wij leerden reeds zijne weifelingen in Oxford en Winchester kennen; hij kon zich nu eenmaal niet tevreden stellen met een bloot: „quod semper, quod ubique, quod ab omnibus" van de eene of andere richting, hij bezat ook den moed om zoo noodig te komen tot andere gevolgtrekkingen, dan door zijne partij konden goedgekeurd worden.

Dat ook in Cheltenham zich spoedig moeilijkheden voordeden,

J) Life and Letters, p. 70.

2) Hier hield hij reeds de lezingen over „den invloed der poëzie," die hij later, uitgebreider, in Brighton gaf. Life and Letters, p. 72.

Sluiten