Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

voor eene breedere bespreking reeds meesterlijk zijn aangegeven, niet heeft uitgebreid tot eene uitvoerige verhandeling, welke dit onderwerp uitputte. Nu hij dit evenwel niet heeft gedaan, en ik wil trachten in die leemte te voorzien, ben ik hem grooten dank verschuldigd, dat hij door de uitgave der genoemde bescheiden en door de berichten en mededeelingen over de Doopsgezinden in zijne bekende werken over de geschiedenis van de Hervorming in den Elzas het pad voor mij heeft geëffend. Levendig besef ik echter, dat mijn geschrift verre achterstaat bij het werk, dat een even bekwaam als ervaren historicus, gelijk RöHRICH was, bovendien een Elzasser, in de geschiedenis van zijn land doorkneed, zou geleverd hebben.

De meening, dat de Doopsgezinden tot eene gevaarlijke, oproerige en goddelooze sekte hebben behoord, eene meening, die tot in de tweede helft der vorige eeuw bijna algemeen werd gehuldigd, is thans, dank zij den arbeid van mannen als CORNEI.IUS, Kei.i.KR, LosERTH e.a., tenminste door geschiedvorschers en geschiedkenners meer en meer prijsgegeven. Hoe onjuist en onbillijk dat oordeel was, blijkt ook uit de geschiedenis van de Doopsgezinden te Straatsburg. Wanneer wij hunne lotgevallen in deze stad nagaan, een blik werpen in het leven der gemeente aldaar en met hare vertegenwoordigers kennis maken, dan ontdekken wij, naast sporen van geestelijke overspanning en zelfverblinding bij enkelen, bij de meesten zoovele onmiskenbare bewijzen van diepen, zedelijken ernst en innige, waarachtige vroomheid, dat wij ons verbaasd afvragen, hoe het mogelijk is geweest, dat deze lieden door tijdgenooten en nageslacht als zoo gevaarlijk en misdadig zijn afgeschilderd. Nu is het een verblijdend feit, dat er juist te Straatsburg onder de tijdgenooten, maar eveneens onder het nageslacht, mannen zijn geweest, die de Doopsgezinden meer naar billijkheid hebben gewaardeerd: Capito uit persoonlijke ervaring, RöHRICH en Baum door nauwkeurige bekendheid met het tijdvak, waarin deze godsdienstige beweging hare grootste uitbreiding en hare talrijkste aan-

Sluiten