Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

omdat zij opwelden uit het hart en gemoed van vrome lieden, die alleen door den bijbel werden voorgelicht.

Dat dergelijke ideeën, voor dien tijd zeer ongewoon in Straatsburg, waar zij telkens weer werden verkondigd, op de houding van de kerk en van hare hoofden invloed hebben gehad, ligt voor de hand en zal daarenboven in den loop dezer verhandeling duidelijk aan het licht treden. Want geen stad heeft in de eerste helft der zestiende eeuw voortdurend een zoo groot aantal Doopsgezinden geherbergd als Straatsburg. Dit verschijnsel is niet moeilijk te verklaren. Als bloeiende rijksstad, als middelpunt van handel en verkeer, trok zij uit allerlei streken kooplieden en rondreizende handwerkslieden, die inzonderheid verspreiders van de Doopsgezinde beginselen waren, tot zich. Hare overheid, hoewel meerendeels Hervormingsgezind, was verdraagzaam, doordat zij in haar geheel niet ééne bepaalde kerkelijke richting met hart en ziel was toegedaan. Ook uit staatkundige overwegingen en uit vrees voor benadeeling van den handel, viel zij burgers en vreemdelingen zoo min mogelijk om hunne godsdienstige overtuiging lastig. Ieder, die zich rustig hield en de openbare orde niet verstoorde, werd geduld. Vluchtelingen uit allerlei landen, die om hun geloof werden vervolgd, niet het minst de Doopsgezinden, vonden binnen Straatsburgs muren een welkom toevluchtsoord.

Dat de Doopsgezinden betrekkelijk ongestoord in deze stad hebben kunnen verkeeren, hebben zij vooral aan de houding van de Straatsburger predikanten te danken gehad. Want dezen, die niet zelfstandig met eigen theologische beschouwingen optraden, maar tusschen Lt'THER en ZwiNGU een middenweg zochten, hadden geen scherp afgebakend geheel van leerstellingen, waardoor zij terstond elke afwijkende meening als ketterij brandmerken en aaneengesloten en beslist tegen ketters als de Doopsgezinden konden front maken. Maar het meest kwam den laatsten ten goede, dat de drie voornaamste predikanten in hun gedrag tegenover hen niet dezelfde lijn trokken. Alleen Bl'TZER was het, die

Sluiten