Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

die cr begert hatt, frumm und erber, rein von lastern, unanstöszig, und den die uszwendig syn, durch gotseligen wandel besserlich zu sien. Welches fürnemen, wir nie gestroiït, sonder gelobt und gefiirdert haben, abcr syne fürgenomen mittel und artikel haben wir in aller fruntlichkeit, als gegen eim mitglid in christo abgelenet und das mit forcht und zittern, als vor dem angesicht Gottes, uff das wir nit in der Eile widerfechten das worlich usz Got were, dann also leret uns der Geist der forcht und des rhats zu handlen. Nun syn wir nit mit Iin eins gewesen, er wolte durch zugesagt artikel und uszerlich bezwengnis fromm christen machen, das wir ein anfang einer neuen moncherey achten.« ')

Bl'tzer aarzelde niet in de Getrewc Warming2) (Juni 1527), waarin hij Dknck en diens denkbeelden bestreed, sattler »eynen lieben frundt Gots« en leynen marterer Christi» te noemen, ofschoon hij zelf zegt, dat sattler »eyn fiirnemer yin 1 aufforden» is geweest. Rij wien van de Hervormers vinden wij zulk eene waardeering van andersdenkenden ?

Het feit, dat de predikanten geheel anders oordeelden over sattler dan over denck, wijst er reeds op, dat beiden in verschillenden geest werkzaam zijn geweest. Dit is met het oog op hun verleden zeer verklaarbaar. sattler, die reeds vroeg met de vaders der Doopsgezinde beweging te Ztirich had kennis gemaakt, daarenboven als oud-monnik aan tucht en regel gewend, hield zich streng aan de Zuricher grondbeginselen. •>) Denck daarentegen had reeds eene gevestigde godsdienstige overtuiging, voordat hij door hubmaikr, die tegenover de Zuricher Doopsgezinde eene vrij onaf-

') l it het kerkelijk archief te Bazel, Variae Antiquit. tccles. iasileens., Tom. I, Wolf. Capitonis Scripta, C. IV. 5. fol. 101: ik citeer uit het oorspronkelijke stuk en niet uit Bai'M, l.c., S. 373, omdat deze den brief uiet woordelijk weergeeft.

') Getrewc IVarntmg, C 111.

s) \ an S\ttlkk\ hand is de »Br*derliche vereinigung etzlicher kinder Gottes*, waarin die beginselen zijn neergelegd. De «Briiderliche vereinigung* is 24 Februari 1527 te Schlatteu bij Schatfhauseu als eene gemeenschappelijke geloofs-

Sluiten