Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

menten is verbonden: God stelt zich ook zonder deze middelen met iedere ziel afzonderlijk in betrekking.

Nog op een ander punt stonden Satti.KR's en Df.nck's beschouwingen tegenover elkaar. Sattler leerde evenals de Hervormers: «Christus ist kommen selig ze machen alle die in Inn glauben alletn. Welcker glaubt und taufft wurt, der würt selig: a>elclwr nitt g/aubt, wiirt verdampt.< 1) Denck daarentegen wekte alom aanstoot door zijne ongehoorde meening, dat Christus voor allen is gestorven en dat God alle menschen voor de zaligheid heeft bestemd.-)

Denck en sattler waren geheel verschillende naturen. Hij Denck vinden wij de koene vlucht des geestes, die wil doordringen in de moeilijkste en meest verheven vragen des geloofs, naast innige blijdschap over het licht, door God aan den menschelijken geest geschonken. 3) Hij Sattler daarentegen vinden wij »den deemoed eener eenvoudige vroomheid, die zich gaarne in stilte terugtrekt voor alle hoogvliegende geesten en schriftgeleerden.« 4) Hij beriep zich alleen op het woord van den bijbel en waarschuwde zijne gemeente tegen sommige broeders, die niet door de liefde willen stichten, maar >door ydeler wetenheyd en verstant der dinghen, welcke God alleen hem selfs verborghen hebben wil, opgeblasen ende onnut zijn geworden». 5) Denck ging velen eenvoudigen zielen, als Sattler en den zijnen, die slechts van boetvaardigheid en werkzame broederliefde wilden hooren en van alle diepzinnige kwesties afkeerig waren, te hoog. Hij beklaagde

l) Satti.kr's brief aan Capito en Butzer, bij Röhrich, Z. h. Th., i86o, S. 31.

*) Denck, IVas geredt sey, c ii.

3) Hfhp.RI.E, St. Kr., 1851, S. 150. Denck geeft toe, dat er in de wereld

veel leed is, «maar toch heeft men niet zooveel reden om te klagen; men moet f»od veeleer danken, Want al had Hij niets anders gedaan dan dat Hij de g^heele wereld had opgewekt 0111 naar de waarheid te vragen en met de dwaling geen vrede te hebben, dan gaat dit toch alle schatten der wereld te boven«.

Corneuus, l.c., II, S. 69.

6) SATTLER's afscheidsbrief aan zijne gemeente te Ilorb, Broederl. Vereeninge, bl. 15 v°.

Sluiten