Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Hervormers. In den beginne heeft de Reformatie weinig verheffenden invloed op het volksleven gehad. Talrijk zijn de klachten van tijdgenooten over de zedelijke verwildering van het volk in die landen, waar de Hervorming is ingevoerd.') Aan wie de schuld? Voor een deel zeker aan de Katholieke Kerk, die bij velen het zedelijk gevoel had afgestompt door jaar in jaar uit allerlei instellingen en gebruiken, die in de praktijk verderfelijk waren gebleken, te handhaven. Verder heeft men er terecht op gewezen,2) dat de sociale \voelingen en onlusten in het eerste tijdperk der Hervorming het volk hadden verwilderd. Maar dergelijke verklaringen geven toch nog geen voldoend antwoord op de gestelde vraag. Dat de Hervorming in zedelijk opzicht aanvankelijk zoo weinig ten goede heeft veranderd, ligt voor een groot gedeelte ook aan de eenzijdigheid, waarmee de grondgedachte der Luthersche en Gereformeerde geloofsleer in die Kerken is verkondigd. Spreekt dus de Katholieke Kerk terecht van den verderfelijken invloed der Reformatie ? De beschuldiging, dat de leer van de rechtvaardiging door geloof alleen noodzakelijk zedelijke laksheid kweekt, is even onwaar als de bewering, dat de Hervormers geen vruchten van het geloof als openbaringen ervan in het leven des Christens zouden hebben verwacht en van meening zouden zijn geweest, dat de mensch Gods genade en de zaligheid kan verdienen enkel door een zeker dogmatisch geloof aan te nemen. De mannen, van wie de Hervorming is uitgegaan, LUTHER en ZwiNGU, waren diep zedelijke naturen. Wat zij van den heilsweg leerden was door hen zeiven ervaren, was door hun eigen ziel gegaan. Voor

') Voural Doi.mncëk, Die Keformation. ihrc innere Entwicklung und ihre H'irkungen, I. 1846 heeft hierop gewezen. Hoeveel zelfs de openbare zedelijkheid ia Straatsburg te wensche.i overliet, blijkt o.a. uit het verslag van de kerkvisitatie in 1541 te Ruprechtsau, (een dorp vlak bij Straatsburg) gehouden, waarin geklaagd wordt over de meest ergerlijke en schaamtelooze onzedelijkheid, niet alleen 's avonds, maar ook over dag in den omtrek der stad bedreven. In het stedelijk archief te Straatsburg, Ladula 23.

2) Hkui.kr, Gïist und Schrift hei Sei. Franck, 1&92, S. 23.

Sluiten