Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

durch Betrug veranlassten, obgleich die eine einen grosseren, die andere einen geringeren Schaden geltend machen kann."

Zoo spreken dus bovengenoemde plaatsen van dolus en negligentia compensanda.

Of nu de Romeinen werkelijk de culpae compenseerden, dan wel of er bij het woord compensalie slechts aan een elegante uitdrukking, niet aan een compensatie in juridieke beteekenis te denken valt, is niet uit te maken. Vast staat het echter, dat bij de latere juristen delictorum compensatio en culpae compensatio indentiek zijn.

Hoe is men er nu toe gekomen ook aan ons geval den naam culpae compensatio te geven? Compenseerden de Romeinen ook in gevallen van onze materie de schuld van beide partijen? Niemand minder dan Pernice ') beweert het, en Crome 2) zegt het hem na. Ondanks de autoriteit van Pernice meen ik echter deze meening te moeten tegenspreken. Bij gevallen door ons bedoeld vindt men nergens in de Pandecten van compensatie gesproken, ja zelfs geven die plaatsen niet de geringste aanleiding om aan verrekening van culpa te denken. Bovendien moet men ook niet vergeten, dat de term culpae compensatio het eerst bij Demelius') voorkomt. Mommsen gebruikt dien naam niet, zinspeelter zelfs niet op. Deze schrijver nu was te goed bekend met het Romeinsche recht, om, indien den Romeinen deze gedachte voorgezweefd had, haar te verzwijgen. Daarom geloof ik, dat niet de klassieke Romeinen, doch eerst

') Labeo II, blz. 37.

*) 1. o. I 111 noot 6.

3) Jherings Jahrbücher, Band 5.

Sluiten