Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

in liet, geuite verlangen. In géén procesorde kon worden goedgevonden, dat de eischer, die eerst de praestatie A, op grond van liet contract X eischte, tijdens liet geding, zich bedenkende, eigenmachtig, in hetzelfde proces de met A in géén verband staande praestatie B vordert, of wel den eisch A op het contract Y doet steunen.

Zeker bestond het verbod ook daar, waar het niet met zoovele woorden was uitgevaardigd. Want toen in het oude Germaansche proces de eischer niet zijn recht beweerde, doch den gedaagde van onrecht beschuldigde, en deze zich van dien persoonlijken blaam door eed, tweegevecht of Godsoordeel moest zuiveren,1 ging het wegens het accusatoir karakter van het proces niet aan. zijn wenschen maar eens te veranderen!

In het buitengewoon vormelijke Romeinsche proces der legis actiones ontkennen, hoewel een directe aanwijzing ontbreekt, de schrijvers de mogelijkheid van eenigerlei wijziging absoluut. Trouwens, men kan zich bezwaarlijk voorstellen, hoe, na het aangaan eener weddingschap — de leidende gedachte der legis actio sacramento — het onderwerp daarvan zou kunnen worden veranderd! En ook in het strenge oud-Duitsche geding wordt, eveneens op grond van de structuur der procedure, met slechts onbelangrijke beperkingen, de mogelijkheid ontkend.

Waar nu echter de regeling van het instituut in een wetsvoorschrift is neergelegd, is het de wetsuitlegging, die, in liet wegwijzen, de moeilijkheden baart.

Want, wat in ons leerstuk vanouds een bron van bezwaren heeft opgeleverd, is niet de opstelling van den regel, die uit de elementaire processueele begrippen ten allen tijue was af te leiden. Zelfs het begrip van actieverandering was betrekkelijk duidelijk: veranderingen in processueele

1) Rethmanu llollweir IV 2G.

Sluiten