Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

righeid" gemotiveerd.1 Ja, zelfs met goedvinden van gedaagde staan enkelen geen verandering toe, quoniam litiscontestatio et alii actus substantiales judicii partium consensu tolli non possimt." Maar, wat een bijzonder opmerkenswaardige eigenaardigheid van ons oude - daarin vrijwel alleen staande — recht is: actieverandering is niet onmogelijk! Immers, behalve dat men, waar de billijkheid dit gebood, hoewel spaarzaam, op het voorbeeld der c. 3 C de edendo eenige wijziging toestond. ' bestaat er een, zelfs veelvuldig gebruikt, middel, om in en tijdens het geding fouten, vergissingen en weglatingen te herstellen. Het is het zg. request civiel, dat nu in onze wet, in navolging der fransche, een gansch andere beteekenis heeft, doch in het oud-Hollandsch recht in het algemeen een middel is, om reliëf, ontheffing, van voor den requestrant wegens eenigerlei onregelmatigheid ontstane nadeelen te verkrijgen.4 Van de twee categoriën van relieven, die de praktijk aannam5: de substantiëele, die de zaak zelve betroffen — adversus principale negotium gestum — en de judiciëele, die een of ander in het proces gepleegd verzuim moesten herstellen — ratione incidentium in lite - is alléén de laatste groep voor ons van beteekenis. „Wordt overzulks huidendaags - als ook voortijds - nopende de Faulten, die in de Rechtspleginge gepleegd zijn, bij Request-civiel" verzogt, conclusie te mogen altereren, amplieren, corrigeren, ook na conclusie in Rechten," 7 hoewel natuurlijk ook hier billijkheidshalve „mits wederkeerende de

1) v. d. Linden II 177. Verg. infra, pag. 27, n.

2> Vinnius, Comrn. in iiist. IV 35 11. 3. Zie van Leeuwen, Lens. forensis, II I XXIV, 11.

3) Het voorschrift werd boven geciteerd. Zie o.a. Menochius, de arbitr. jud. 176, 36, en Voet, ad Pand. 2, 13 n. 10 in fine.

4) Men denke aan de overeenstemming met de roni. restitutio in integrum, door de l&tgnsche auteurs zoo genoemd. Vgl. uitvoerig Voet, ad Pand. IV, 1, n. 3.

6) Zie v. d. Linden II 172.

6) „Om gereleveert te zijn van de l-'aiiltcn, Oniissicn ende vcrzuimcnissen, geschied in Judicieele Aden."

7) Merula IV, LXXXI1, IV.

Sluiten