Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

of te-weinig vorderen (le eiscli mag verminderd of vermeerderd worden, zoo mag in het onderhavige geval worden veranderd, en zelfs de basis van de vordering worden gecorrigeerd. Maar, en hierin ligt het essentiëele, er moet een vergissing zijn, want slechts „errorem corrigere permittimns", en deze vergissing moet wèl bewezen zijn, daar dit verlof niet dan „cognita veritate" gegeven mag worden. Het artikel behandelt das niet de mutatio actiouis, gebruikt dezen term zelfs niet, doch raakt dit leerstuk, in zooverre een verbetering ook altijd een verandering is.1 En leest men in nov. 112, c 3 géén gebod aan den eischer, behalve bij zijn geding, juist óók bij zijn woorden te blijven, dan is óók 1 3 C 2. 1 nog wel bestaanbaar. Doch hierbij vergete men niet, dat deze bepaling reeds van 202 dateert, en disharmonie met het proces tijdens Justinianus verre van onmogelijk is!

Te gereeder nu heb ik van deze opvatting melding gemaakt, omdat zij mij gelegenheid geeft, te wijzen op het feit, dat derhalve reeds in het Romeinsche Recht tusschen éénzijdige verandering en verandering na 's rechters goedkeuring een scherp verschil bestond. Door het uit het oog verliezen van dit onderscheid is de verwarring ontstaan, en heeft de meening post gevat, dat s 35 1, als onbillijk,2 dogmatisch onjuist,3 en onpraktisch, buiten beschouwing moest blijven 4. Inderdaad zien we in het voorschrift slechts een consequentie van de bij de plus- en minuspetitio betoonde liberaliteit.5

1' Zoo spreekt ook Savigny, Sjst. VI 70 alléén van „Berichtigung-"

2) Bethm- llollweg III 247: »kaum besteht die billige Rücksicht auf die Vertheidigung des Beklagten."

3) Wetzell 4 70 n 58 »der Natur der L. c. wiederstreitend."

4) Coceeji: »Haec eorrectio .lust. usu non obtinet." Zie Kühne, Verh. D J XII II 270; Wassenaar CU 37-

5) Nog andere vss. schijnen over actieverandering te handelen. Maar de toelating daarvan in 1 4 $ uit. D 9, 4 wordt nu uit de gelijkluidendheid der beide in het spel zijnde formulae verklaard, — Bayer * 16, Bolliugcr 12, — vroeger als toepassing van een algemeen beginsel beschouwd,— Voet ad II 13 11 9. 1 18 $ 1 1) 43, 16 kun afstand v. i. bedoelen, en geen mutatio in eodem judicio. In 1 4 $ uit. I> 14.5 heeft eerst restitutiu in iutegrum plaats.

Sluiten