Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

SPINOZA ALS ETHISCH-AVIJSGEERIG DENKER

I

Theo-logische en anthropo-logische denkwijs.

Beider verhouding tot het begrip van den mensch.

Waar ligt het principe, van waaruit het bestaande te begrijpen is? Er zijn op deze vraag twee antwoorden mogelijk : buiten den mensch, of in den mensch. M. a. w. wij zoeken het buiten of in onze zelfbewustheid. Deze twee antwoorden beteekenen tegenover elkaar een verschillende wijsgeerige zienswijs. Het eerste antwoord beduidt een theo-logischen weg van denken, het tweede antwoord een anthropo-logischen.

De theo-logische denkwijs begint met een algemeen begrip te stellen van den wereldgrond, uit oogpunt van welken elk wezen als bepaald objekt gedacht wordt, en in een rangorde der wezens een bepaalde plaats ontvangt, waarbij dan tevens het verband tusschen dit wezen en den algemeenen wereldgrond is aangegeven. Theo-logisch noemen wij deze denkwijs, omdat zij van boven af rekent en omdat zij haar begrip van wereldgrond meestal met den Godsnaam heeft versierd, gelijk Spinoza zijn Sub-

1

Sluiten