Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

misdadige karakters is dus geen bewijs tegen den ideëelen faktor, doch is slechts een voorbeeld van den ongevorderden staat zijner werking in vele individuen. De Idee is het levensprinciep en brengt niet de materie des karakters voort, maar de ordening van deze; in elk persoonlijk karakter is de uitwerking van den ideëelen faktor in het materiaal der praedisposities nog onvoltooid. De aktueele stand van eens menschen karakter is nog maar voorloopig resultaat. Wij zijn nog gedeeltelijk chaotisch.

Wat verstaan wij nu onder de Vrijheid in het menschelijk karakter? (anthropologische vrijheid).

Er zou geen vrijheid zijn, zoo de ideëele faktor van ons karakter niet bestond. Alsdan zou de mensch wezen een samenstelling van empirische faktoren, bij wijze van produkt der werkende objektieve invloeden (erfelijkheid, milieu, opvoeding enz.). De mensch is alsdan, hetgeen hij door deze geworden is naar analogie eener chemische verbinding. De naturalistische theorie, door vele moderne anthropologen voorgedragen, ziet voorbij welk onderscheid er is tusschen mensch en ding, nl, <lat de mensch is subjekt, het ding is objekt. Zij is de anthropologische voortzetting der in wijsbegeerte lang reeds verworpen psychologische theorie, die de ziel als tabula-rasa opvat, d. i. geen eigen wezen hebbend, geen aktiviteit, doch alleen ontvankelijkheid bezittende. Alleen Homunculus is produkt.

Ook een andere theorie berooft den mensch van ziin „zelf", nl. de theologische leer van den zondeval, waardoor de mensch in zijn wezen zou zijn ontaard. Is in waarheid de mensch van zijn wezenlijke natuur vervallen, dat wil zeggen, is het verband van zijn empirisch karakter met zijn transcendenten grond losgemaakt.

Sluiten