Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Do zedelijke tegenstelling als bestaand tusschen karakters beduidt een verschil in karakterhoogte; als voorkomend in eenzelfde karakter is zij door één natuurwet omvat; zij bestaat in een kontrapositie der karakterfasen in verband met de dialektische evolutie des levens. Dooide ideëele noodwendigheid wordt onze zedelijke bewustwording langs den weg der tegenstelling ter volmaaktheid geleid.

Bij het vorige voegt een enkel woord over de uitwerking der zedelijke noodwendigheid in ons leven, d. i. over de praktijk der vrijwording. Deze bestaat niet in den strijd van goede motieven tegen kwade, als ware een karakter in twee kampen verdeeld, doch zij bestaat in de idealiseering der zelfzuchtige motieven. De ideale faktor onzes karakters werkt niet ter zijde van de empirische faktoren, maar werkt in deze; zij zijn het empirisch materiaal onzer persoonlijkheid en zijn in den huig testand der levensontwikkeling egoïstisch gekleurd. In de levensontwikkeling worden onze neigingen of karaktertrekken (praedisposities) geadeld, geïdealiseerd, geheiligd; de liefde, die aanvankelijk egoïstisch was, wordt idealistisch; het eigendoms-instinkt, aanvankelijk egoïstische hebzucht, wordt tot het besef van den plicht der verzorging, eergevoel van den rentmeester. Zelfverloochening is niet de ontkenning, maar de vergeestelijking van de zelfzucht: de deugd is de verreining van de zonde; want er zijn geen zonden, die men bedrijven kan, en geen deugden daartegenover als meer of min zelfstandige grootheden: zulke beschouwing is wettisch, juridisch, mechanisch; maar beide, zonde en deugd, zijn openbaring van het karakter: wanneer in de levensontwikkeling het karakter geadeld

Sluiten