Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

werkelijkheid als buiten ons. In dezen weg der bewustwording tot nu toe is de tegenstelling tusschen subjekt en objekt regel. De wijsheid als inzicht in het bestaan der transcendente werkelijkheid, stelt tegelijk de tegenstelling tusschen subjekt en objekt vast. De goedheid leeft op het resultaat der wijsheid; in de beoefening der deugd vermeerdert zich de bewustheid, dat een dieper werkelijkheid in het menschelijk leven en in den menschengeest aanwezig is. Daarom is ook het plichtbesef een fundamenteel zedelijk besef, omdat daarbij de hooger waarde en dieper werkelijkheid van ons eigen leven wordt ondervonden; de ontrouw aan onzen plicht is de ontrouw aan ons zelf. Zoo is de bewustwording in haar tweede stadie bepaald tot de werkelijkheid in ons, en is de tegenstelling tusschen subjekt en objekt hier niet overwonnen maar juist verondersteld.

De kennis der schoonheid ziet de werkelijkheid in het objekt. Bij aanschouwing der voorwerpen heeft de mensch een dieper wezen ontdekt dan de vluchtigheid der verschijning en het velerlei der vormen; hij heeft in de verschijning ontdekt wat aan de verschijning zin geeft: de dieper werkelijkheid, die zich in haar vertoont en omhult. Maar ook deze schoonheidskennis overbrugt de tegenstelling niet, maar bestaat juist bij veronderstelling van deze; want zij is van gelding voor het objekt; zij bestaat in de bewondering der verschijningswereld ; zij is de daad des geestes aan de stof, maar niet de daad waarmee geest en stof tot een werkelijkheid vereenigd worden; in de schoonheid is juist het raadsel der werkelijkheid, dat ons roert doordat het zich tegenover ons plaatst.

De bewustwording blijft in deze drie stadiën onder den regel der tegenstelling van subjekt en objekt,

7

Sluiten