Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

logischen grond noemen, en waarvan Spinoza's pantheïsme ons een voorbeeld heeft gegeven.

Daar wij beide leeringen verwerpen niet als geheel onwaar, maar als gedeeltelijk onwaar en tezamen waar, zoeken wij een anderen naam om uit te drukken hoe God grond is van het bestaan van subjekt en objekt. Wij noemen God mystischen grond.

Hierover slechts dit: het bestaan van subjekt en objekt volgt niet uit een wilsdaad Gods q. t. (ethischen grond) noch uit de natuur Gods (logischen grond). Zoolang men do wilsdaad denkt in tegenstelling aan de natuur Gods en de natuur Gods als het tegenoverstaande aan een wilsdaad, is de wilsdaad daad der willekeur, die ook had kunnen uitblïjven, en de natuur is natuurkracht onbewust. Mystische grond bedoelt de eenheid van Wil en Natuur: de natuur Gods als goddelijken wil en den wil als natuur Gods. In de idee der Goddelijke Liefde is deze eenheid voltrokken. Liefde niet als gevoel maar als geestelijk transcendente werkelijkheid. God is niet persoonlijk noch onpersoonlijk, maar bovenpersoonlijk, transpersonale; hetgeen de grond is zoowel van het persoonlijke als van het onpersoonlijke. God is liefde, niet: God heeft liefde. Gods geestelijke natuur is de grond van het bestaan der in subjekt en objekc tegengestelde werkelijkheid. Ook Dante ziet in Gods geestelijke natuur de eenheid der tegendeelen, welke zich in de wereld voordoen.

Deze mystische grond is niet rechtstreeksche grond, gelijk logische en ethische grond wèl zijn. Het logisch velband is een rechtstreeksch verband en God, als zoodanig gedacht, ontneemt aan het subjekt dat wij zijn, de zelfwerkzaamheid. Inderdaad, wanneer onze daden

Sluiten