Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

artistieke begaafdheid een echt Grieksch verschijnsel zijn. Aristoteles dus is de ware Griek en in datgene waarin Plato en Aristoteles overeenstemmen zien wij het pure Graecisme. Hoe vat Aristoteles de aktie op?

Zooals hij het wereldbestaan en al het geschieden opvat: nl. als bewerking van resultaat. Voor den Griek is de wereld een stel voorwerpen. In deze beschouwing komt hij overeen met den naïeven mensch. Het bepaalde bezit zijn aandacht en oog: in de natuur zoekt hij niet algemeene stemmingen, maar bepaalde gestalten; in de levensbeschouwing bepaalde spreuken. Nu stelt hij zich de vraag hoe deze voorwerpen tot stand komen. Aristoteles antwoordt op deze vraag omdat zij ook zijn vraag is; en hij bevindt dat een samentref van voorwaarden, door hem oorzaken genoemd, tot ontstaan van een voorwerp leidt. Een viertal „oorzaken" of algemeene voorwaarden doen zich zijns inziens bij elke kreatie eener zaak voor: er is een stof, waaruit het voortbrengsel gemaakt is, een vorm of algemeen beeld, dat in deze stof wordt afgedrukt, een algemeen streven naar vormgeving aan de stof („doel-oorzaak" genaamd) en een „werkende oorzaak", bevattend de reëele aan 't werk gezette krachten, die het streven tot uitvoering brengen. Zoo komt het voorwerp tot stand; en het Grieksch bewustzijn is met deze uiteenzetting zeer voldaan. Ook de Griek Plato wil voortbrengsels zien. Waarvoor leeft hij anders in het schoone Athene, waar kunstenaarshand tempels, altaren, beeldwerken, poorten, zuilen, paleizen, gevels, groepen en zooveel bekoorlijks schiep? Hoor wat Diotima zegt (Diotima nu is de innerlijkste ziel van Plato zelf, die zich wijzer weet dan Sokrates en Sokrates leering geeft; o zinrijke inkleeding van het Symposion: uit eerbied laat de leerling den meester zelf verhalen

Sluiten