Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

voortbrengt, is evenzeer voorstelling als begrip; het is begrip in voorstelling en voorstelling van begrip, het is de bizonderheid onder gezichtspunt van het algemeene, en het algemeene voorgesteld aan het bizondere. Niet het bepaalde landschap, dat wij op het doek zien, geeft de schoonheids-aandoening, maar de stemming of het karakter of de ziel, het algemeene, dat uit de détails naar voren treedt; en niet het algemeene als begrip, maar in vorm, kleur, toon voorgesteld. Deze verhouding van bizonderheid en algemeenheid (de algemeenheid als verband der bizonderheden) geeft de logika van het kunstwerk; en wat uit dit verband valt, valt uit de logika, en komt ons als anti-logisch en onschoon voor.

Zie een paleis; bordes, balkons, vensters, zuilengang, fa<jade, kroonlijst, vestibule, gangen, zalen, trappen, ornament, alle détails schikken zich onder het algemeene begrip van vorstelijk wonen: de onderdeelen zijn in het algemeene begrip verbonden: de aktie van den bouwmeester had logika. Ook onze zedelijke daden hebben haar logika, in de afhankelijkheid van algemeene beginselen die wij belijden. De logos is het mechanisme ook onzer zedelijke gedraging; het mechanisme van ons liefhebben en van ons streven en van ons lijden.

Zoo is dan alle geestes-verrichting een denken. Dit ligt bewezen in haar logischen vorm; want welken zin zou deze hebben, zoo niet in waarheid geestesaktiedenken ware? De menschelijke akties vertoonen ook het denken, doch bepaaldelijk in het opzicht zijner aktiviteit; onze gevoelens zijn de bepaalde momenten dezer aktiviteit ; onze zinlijkheid is de stof onzer denkingen. Als denker woont de mensch in de wereld; als denker beploegt hij de aarde en bezaait haar; als denker bevaart

Sluiten