Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

denkbaarheid van het vele; het is een gespierde polemiek in drie perioden: ten eerste: het begrip der veelheid bevat twee tegenstrijdige elementen; ten tweede: het eerste der beide, afzonderlijk genomen , maakt de veelheid niet denkbaar; ten derde: het andere der beide elementen, afzonderlijk genomen, evenmin. Het doet er niet toe of Zeno zelf zich van dit systematisch kloeke zijner gedachto bewust geweest is; wij zijn er om Zeno te helpen.

IV

Waar der Eleaten wijsheid eindigt begint de onze. Het is niet genoeg Zeno's bewijzen tot een principieeler vorm te hebben samengevat dan hem mogelijk was; het is vooral noodig te onderzoeken (psychologisch) wat in de natuur van het logisch denken aanleiding kan geven tot de door Zeno ontdekte tegenstrijdigheid. Zich van zijne bewijzen al te maken met ze valsche syllogismen (Trugschlüsse) te noemen is onjuist.

De tegenstrijdigheid, door den Eleaat opgemerkt, is geen ziekte, waarvan de mensch door den raad van een goed geneesheer — ditmaal van een goed denker — kan genezen: deze tegenstrijdigheid ligt in ons menschelijk bestaan zelf. Wanneer de mensch alleen in-zich bestond en geen wereld buiten zich aantrof — dan zou van deze tegenstrijdigheid geen sprake zijn. Maar hij is niet slechts mensch-in-zich, maar ook mensch voor de wereld. De kwestie over de realiteit der buitenwereld, waarmede misschien een of ander kriticist ons op dit punt van overweging wenscht te overrompelen, laten

Sluiten