Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

een begrip tegenstrijdige elementen op te zoeken en zulk begrip zelf, omreden zijner innerlijke tegenstrijdigheid, voor logisch verwerpelijk te houden. De dialektiek met negatief doel is voortgezet door de Grieksche Sceptieken.

Wel is waar vormt het Eleatisch streven slechts een onderdeel van den sceptischen arbeid; de sceptiek heeft naast de Eleatiek, een eigen doel en karakter1); maar zij heeft de Eleatiek in zich opgenomen en voortgezet. De Sceptiek immers verdeelt haar taak in een formeel en een materieel gedeelte. Het formeele, de bestrijding der formeele logika, is haar hoofdbelang, en daar ligt haar befaamdheid; maar de wijsbegeerte had ook een materieel deel, de metafysika; en in bestrijding daarvan (nl. der begrippen van oorzaak, beweging, verandering, ontstaan, vergaan enz.) heeft de Sceptiek den Eleatischen weg gevolgd. Zij heeft de logische onhoudbaarheid dezer begrippen aangetoond door een tegenspraak in ze te ontdekken. Bij voorkeur zocht ze de tegenstrijdigheid in een gelijke aanwezigheid van het zijn en het niet-zijn in hetzelfde begrip; aldus de tegenstellingen van Parmenides toepassend in haar polemiek.

Met een enkel voorbeeld zal ik deze bewering staven.

Over ontstaan en vergaan 2). Wanneer ontstond Sokrates, toen hij nog niet bestond of toen hij wel reeds bestond? Niet toen hij nog niet bestond, want dan zou hij tegelijk niet geweest en wel geweest zijn. Deze gelijktijdigheid van zijn en niet-zijn laat zich niet denken. Blijft over: toen hij wel reeds bestond; maar dan zou hij tweemaal ontstaan zijn. Wanneer stierf

1) Verg. „De beteekenis der Griekschen Sceptiek, blz. 182 vvg.

2) Sextus Empiricus Pyrrhonische Hypotyposen III, c. 109.

Sluiten