Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

bloeiende landen. Daarover op even volstrekte wijze te regeeren was hun politiek, maar zij slaagden daarin niet. Voor het behoud der privileges werd gewaakt. Menige slechts met moeite bedwongen opstand, was het gevolg van pogingen tot schending. Reeds onder Karei V waren ernstige bezwaren gerezen in zake de vrijheid van geweten. Toen dit onder Philips II al erger en erger werd en later door het zenden van vreemd krijgsvolk en het willekeurig opleggen van belastingen de toestand ondragelijk was geworden, begon de lange en bloedige worsteling, in den regel de tachtigjarige oorlog genaamd, die daarmede eindigde, dat de noord-Nederlandsclie gewesten als onafhankelijke staten werden erkend.

Door de afzwering der gehoorzaamheid aan den vorst hadden zij zich zelf in 1581 reeds vrij verklaard en vooraf een verbond ■ gesloten, bekend onder den naam van Unie van Utrecht, dat men wel eens de eerste Nederlandsche grondwet heeft genoemd.

Deze Unie werd door Jan van Nassau, stadhouder van Gelderland, tot stand gebracht en 23 Januari 1579 werd het beroemde staatsstuk onderteekend door de afgevaardigden van Holland, Zeeland, Utrecht, Gelderland met Zutfen en de Groninger Ommelanden. Friesland, Overijsel en de steden Groningen, Gent en Antwerpen (de beide laatsten later weder onder Spaansch gezag gekomen) traden in

den loop van dat jaar toe.

Van de stichting van een republiek wordt in de Unie van Utrecht met -een enkel woord gesproken. Ja de verplichting tot trouw aan den koning van Spanje (toen nog niet afgezworen) werd er zelfs in gehandhaafd. Het stuk bevat 26 artikelen, waarvan de hoofdinhoud was: dat de provinciën zich voor altijd verbonden om zich tot wederzijdsche verdediging tegen de koninklijke troepen, die volgens de privileges niet hier mochten komen, te vereenigen; dat" Holland en Zeeland hunne godsdienstige aangelegenheden naar eigen goedvinden konden regelen en in de overige gewesten de

godsdienstvrijheid zou worden hersteld.

Het oogenblik dat de koning van Spanje als heer der Nederlanden werd afgezworen, eene handeling die door de onafhankelijkheidsverklaring in 1648 gewettigd en bekrachtigd werd, is het beste punt, vanwaar men den aanvang van de republiek der Vereenigde Nederlanden kan rekenen. Behalve Holland, Zeeland, Gelderland, Utrecht, Friesland, Overijsel en Groningen behoorde tot die republiek ook het landschap Drente, dat wel eene eigene regeering had, doch

Sluiten