Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

welvaart van een land kan bevorderen, maar verschillende meeningen door hen verdedigd, zijn op den duur proefhoudend gebleken.

Zij veroordeelden alle inmenging der overheid in de productie, die overgelaten moet worden aan haar zelve. (Van daar de benaming physiocraten, dat wil zeggen: die de natuur laten werken). Geen aan banden leggen van de nijverheid, geen beperking van den handel, leerden zij.

Dat hierin veel waarheid gelegen is, wordt nog heden ten dage algemeen erkend. Echter is dit stelsel, waarvan men in het Fransch de strekking kortheidshalve uitdrukte door te zeggen

Laissez faire, laissez passer, (laat gaan, laat loopen),

in lateren tijd veel te ver uitgestrekt, vooral door de zoogenaamde later te noemen Manchester-school.

Eene geheel nieuwe richting aan de economie is gegeven door

Adam Smith,

een Schotsch staathuishoudkundige, die in de 18e eeuw leefde.

Deze heeft een ruimer begrip geleerd omtrent de opvatting van den voortbrengenden arbeid, veel minder beperkt dan die der physiocraten. Hij heeft in zijn beroemd werk over de volkswelvaart heldere leerstellingen verkondigd, onder anderen omtrent de arbeidsverdeeling en het ruilmiddel.

Adam Smith en verschillende zijner volgelingen plaatsten zich echter te veel op het standpunt, dat, waar ieder voor zich zelf tracht zijn eigen belang te bevorderen en zich zelf te helpen en daarin geheel vrij wordt gelaten, dit van zelf ten bate komt van het algemeen. Zij zagen meer den enkelen mensch en zijn pogen in den strijd om het bestaan, als wel de gemeenschap van allen. Zij, die in deze opvatting het verst gaan, worden gerekend tot de zoogenaamde

Manchester-school,

welker leerstelsels door de sociale economie in vele opzichten zijn verworpen.

Deze tracht meer de welvaart van den enkelen mensch, het in-

Sluiten